Wersja z 2017-04-16

a a, abo, i
abecadło obiecadło, obiecado
acz ace, ce
aczkolwiek ace, ce
akwen źleje lub źlejo (M lm źlejosa, odm. jak niebo)
albo abo, alibo
albowiem abowiem
ale ale, ne
alfabet obiecadło, obiecado
andrut andrót, onrót
ani nawet aniż, aniże
ani nie aniż, aniże
arka raka, rakiew (ż, D lp rakwi)
atleta bora (m), borak
aże
aż do do
babka (roślina Plantago sp.) babka, bokiew (ż, D lp bokwi)
babka cioteczna (siostra babki lub dziadka) praciota (CMs lp praciecie), stara ciota
babka męża praświekrew (ż, D lp praświekrwi)
babka płesznik (roślina Plantago psyllium) błeszka (D lm błszek)
babka stryjeczna (żona brata dziadka) prastryjna
babka wujeczna (żona brata babki) prawujna
babka żony praćcia, praćścia, prateścia, pratścia
bać się bojać się, ląc się (lęknie się)
badać (jednokr.) jaść (jadę, jadzie, jadą, jadź, jadł, jadli, jadziony, jadzenie)
badać (wielokr.) jadać (jada)
bagno bagiew (ż, D lp bagwi), bagno, bagurzyna, bar, bara, barzyna, bażyna, boła, mokiew (ż, D lp mokwi), turew (ż, D lp turwi), tymiano (Ms lp tymienie), tyśmiano (Ms lp tyśmienie)
bagno (między wzgórzami) bar
bagno (niezamarzające) młokiew (ż, D lp młokwi)
bajoro biodra (CMs lp biedrze, D lm biódr)
balia bednia, gbeł (D lp giebła)
banda (grabieżców) chąsa
baranek jagn, jagniec (D lp jagńca), jar
barć (dziupla dzikich pszczół) świepiot (Ms lp świepiecie)
bardzo bar|zo, dzało, wielmi
bark plece (n D lp pleca, MBW lpd plecy)
bawić się (hucznie) gulać
bawół bujwół (D lp bujwołu), buwół (D lp buwołu)
bażant bażan
beczeć blać (bleję, bleje, bleją, blał, blali, blanie)
beczeć (o owcy) blekotać
beczenie blek
beczka bczew (ż, D lp beczwi), dziółew (ż, D lp dziółwi) lub dźłew (ż, D lp dziełwi)
bekas (ptak Gallinago sp.) słąkiew (ż, D lp słąkwi)
belka bierzwiono (Ms lp bierzwienie, D lm bierzwion), bierzwno (D lm bierzwien), brzew (ż, D lp brzwi), brzewno (D lm brzwien)
bełkotać (mówić niewyraźnie) bełchotać, bełczeć, bełkać, bełkotać, blekotać, bulkotać
bełtać mięść (miętę, mięcie, miętą, miętł, mięciony, mięcienie)
berło berła, biórła (ż, D lm bioreł), perła, piórło (Ms lp pierle)
bez, beze (przyimek) bie, bióz, bioze, świenie, śwień
bez smaku mdły (f.kr. medł)
bezdeń (otchłań) bezdna (D lm bezden), biózdna (D lm biozden)
bezleśny wierzchołek góry gola, golina, gól (ż, D lp goli)
bezludzie samota
bezpłodna kobieta niepłódew (ż, D lp niepłódwi)
bezprawie bezzakonie, biozakonie
biada biada (Ms lp biedzie)
Białobóg Białobóg (D lp Białoboga)
biały biały (M lm m-os bieli)
biały (o koniu) brony
biec bieżeć (bieżę, bieży, bieżą, bież, bieżał, bieżeli, bieżenie)
bieda biada (Ms lp biedzie)
biedaczka nieboga (D lm niebóg)
biedak niebożec (D lp niebożca), niebożczyk
bieluń (roślina Datura sp.) bełn (MsW lp bilnie), bilnika, bleń, blon (Ms lp blenie)
bierwiono bierzwiono (Ms lp bierzwienie, D lm bierzwion), bierzwno (D lm bierzwien), brzewno (D lm brzwien)
bies bias (Ms lp biesie)
biesiada biesiada (CMs lp biesiedzie), pir, później pier, żer (D lp żeru)
biodro biodro (Ms lp biedrze), kiełk
blady blady (M lm m-os bledzi)
blaknąć blknąć
blask blesk (D lp blsku)
blednąć bleść (bladę, bledzie, bladą, bledź, bladł, bledli, bledzienie)
blekot (roślina Aethusa cynapium) blek
bliski (blisko położony) blizy
blisko bliz, blizo, blizu, bliź
błagać błogać, łaskać
błahy błagi (M lm m-os bładzy)
błąd błąd, blądź (ż, D lp blędzi)
błędny ognik majak
błogi błogi
błogosławić błożyć (błożę, błoży, błożą, błóż, błożył, błożyli, błożenie)
błotnista okolica mokiew (ż, D lp mokwi), turew (ż, D lp turwi)
błotniste koryto wyschłej rzeki bagiew (ż, D lp bagwi)
błoto cina, czrzysło, drzągiew (ż, D lp drzągwi), mierwew (ż, D lp mierwwi), mokiew (ż, D lp mokwi), trzysło
błysk blesk (D lp blsku)
błyskać bliskać, łyskać
błyskotka cęta
błyszczeć blszczeć, plszczeć, pszczeć
błyszczenie blszczenie, plszczenie, pszczenie
bniec (roślina Melandrium album) bniec (D lp bieńca)
boćwina (nać buraka) betwina, btew (ż, D lp betwi)
bodaj bogdaj, bógdaj
bodziec (do poganiania zwierząt) ościen (D lp ostna, później osna)
bogactwo bogactwo, dostatek, gobina, gób (ż, D lp gobi)
bogacz bogacz, gobiedz (D lp gobdza)
bohater młodziec (D lp młodźca, później młojca), wiciądz (D lp wiciądza lub wiciędza, D lm wiciędzy)
bok bok, san
borowik błógiew (ż, D lp błógwi)
borówka brusznica (roślina Vaccinium vitis-idaea) bruśnica
bóść (jednokr.) bóść (bodę, bodzie, bodą, bódź, bódł, bodła, bodli, bodziony, bodzienie)
bóść (wielokr.) bodać (bodam, boda, bodają)
botwina (boćwina, nać buraka) betwina, btew (ż, D lp betwi)
bracia (zbiorowo; brać) bracia (ż, D lp braci)
bracia żony (zbiorowo) szurza (ż, D lp szurzy)
brać (zbiorowo) bracia (ż, D lp braci)
braha (wywar po pędzeniu wódki) braga
brak śmierci gój (D lp goju)
brak ufności niepeć (ż, D lp niepci)
brak wojny gój (D lp goju)
brama brona
bransoleta bug
brat brat (MW lm braci, bratowie, DB lm bratów, C lm bratom, N lm bratami, Ms lm o tych bratach), bratr (MW lm bratrzy, bratrowie)
brat babki (dziadek wujeczny) prawuj, przedwieć, stary wuj
brat dziadka (dziadek stryjeczny) prastryj, przestryj, stary stryj
brat matki wuj
brat męża dziewierz
brat ojca stryj
brat przyrodni (syn jednego z rodziców z poprzedniego związku) półbrat
brat żony szurza (odm. jak sędzia), szurzy (D lp szurzego), szurzyn
bratanek (syn brata, dla ciotki) brataniec
bratanek (syn brata, dla stryja) synowiec
bratanek współmałżonka pociotek
bratanica (córka brata, dla ciotki) bratanica
bratanica (córka brata, dla stryja) synowica
bratowa (żona brata) bratrzyna, jąć (ż, DCMs lp jęcierzy, B lp jęcierz, N lp jęcierzą, MBW lm jęcierze, D lm jęciór, C lm jęciorom, N lm jęciorami, Ms lm jęciorach), później jątrew (ż, D lp jątrwi), złew (ż, D lp zełwi), zełwa, zołwa, zołwica
bredzić brzedzić
brew brew, wiedza
brnąć brześć (brzodę, brzedzie, brzodą, brzedź, brzódł, brzedli, brzedzienie lub brdę, brdzie, brdą, brdzij, brdzenie), capać
brnąć (inch.) brdnąć
brodzić brześć (brzodę, brzedzie, brzodą, brzedź, brzódł, brzedli, brzedzienie lub brdę, brdzie, brdą, brdzij, brdzenie), gazić (gażę, gazi, gażą, gaź, gaził, gaziony)
brud cina
brudzić barlić
brukiew broskiew (ż, D lp broskwi), brukiew (ż, D lp brukwi), karpiel
bruzda brózda
brzask brzazg, brzask
brzęczeć brzężdżeć
brzmieć źwnieć (źwnię, źwni, źwnią, źwień lub źwnij, źwieńcie lub źwnijcie, źwniał, źwnieli, źwniany, źwnienie)
brzoskwinia brzoskiew (ż, D lp brzoskwi)
brzoza brzoza (CMs lp brzezie)
brzuch (bydlęcy) bełch (D lp bełcha)
brzydki gardy
brzytwa brzycz (m, D lp brzycza)
budulec gródza
bukiew (owoce buka) bukiew (ż, D lp bukwi)
bulgotać (o przepływającej wodzie) bełchotać, bełczeć, bełkać, bełkotać, blekotać, bulkotać
burczeć barczeć
burzowy bujny (f.kr. bujen)
but czrzew (D lp czrzewia), trzew (D lp trzewia)
butwieć tleć (tleję, tleje, tleją, tlej, tlał, tlała, tleli, tlony)
buty obówie, obuwie
być ciepłym cieść (ciepę, ciepie, ciepą, ciep, ciepł, ciepli, ciepienie)
być dawniej zabyć (zabędę, zabędzie, zabądź, zabył, zabyty, zabycie)
być dumnym (z czegoś) chełbić się
być głodnym łakać (łaczę, łacze, łaczą, łacz, łakał, łakali, łakanie)
być ostrym broić
być przekonanym pwać (pwam, pwa, pwają, pwaj, pwał, pwanie)
być przylepionym lpieć (lpię, lpi, lpią, lpij, lpiał, lpieli, lpienie)
być słabym mdzieć (mdzieje, mdział)
być zmęczonym mdzieć (mdzieje, mdział)
bydlę (byk lub krowa) gowiędo (D lm gowiąd)
bydło nuta, skot
bywać bawić
cacko czacze lub czaczo (n, D lp czacza)
całować całować, łobzać
cały cały (M lm m-os celi)
car casarz
ceber (wiadro o 2 uchach) cber lub dzber (D lp cebra)
cebrzyk (wiaderko o 2 uchach) cebrek (D lp cberka lub dzberka)
cebula łuk
cena cana (CMs lp cenie)
cep młot
cesarz casarz
chata chata, chycz, chyz, chyzia, chyża, chyżyna, izba, kąca
chcieć chęcieć (chęcę, chęce, chęć, chęciał, chęcieli, chęciany, chęcenie), chocieć (chocę, choce, choć, chociał, chocieli, chociany, chocenie)
chciwy łasy
chleb chleb, kruch
chlubić się chełbić się
chłodnąć chłóść (chłodę, chłodzie, chłodą, chłodź, chłódł, chłodła, chłodli, chłodzienie)
chłodnąć (inch.) chłodnąć (chłodnę, chłodnie, chłodną, chłodnij, chłodnął, chłodnęła, chłodnęli, chłodnienie lub chłodnięcie)
chłop chłop, siodłak
chłopczyk otroczyc
chłopiec otroczę (n, D lp otroczęcia, D lm otrocząt), otrok
chmura mrokiew (ż, D lp mrokwi)
choć ace, acz, ce, chęcia, chocia
chodzić (wielokr., bez wyraźnego celu) chadzać
Chors Chars
choroba boleźń (ż, D lp boleźni)
chorować na coś boleć (bolę, boli, bolą, ból, bolał, boleli, bolenie) czymś
chory chwory (f.kr. chwór)
chować (kryć) wrzeć (wrę, wrze, wrą, wrzyj, warł, warty, warcie)
chować (zmarłego) grześć (grzebę, grzebie, grzebą, grzebł, grzebiony, grzebienie)
chować (zwierzę) godować (goduję, goduje, goduj, godował, godowanie)
chować się (kuląc się) chulić się
chronić brzec (brzegę, brzeże, brzegł, brzeżony)
chropawy karty
chrust chróst, chwróst
chrzest krzest (D lp krzstu)
chuć chęć
chwast pilg
chwycić chopić, jąć (imę, imie, imą, imij, jął, jęła, jęli, jęty, jęcie), ucapić
chwytać capać, chapać, grześć (grzebę, grzebie, grzebą, grzebł, grzebiony, grzebienie), żąć (żmę, żmie, żmą, żmij, żął, żęła, żęli, żęty, żęcie)
chylić się nic (nikę, nicze, niką, nicz, nikł, nikli, niczenie)
chytrość leść (ż, D lp lści)
chytry lściwy
ciało ciało (Ms lp ciele, daw. cielesiu, M lm cielosa, odm. jak niebo)
ciamajda gamajda (m)
ciasto pieróg (D lp pierogu)
ciąć rzazać (rzeżę, rzeże, rzazał, rzazany, rzazanie)
ciąć (tępym nożem) pitwać (pitwam, pitwa)
ciągnąć wlec (wlekę, wlecze, wleką, wlecz, wlekł, wleczony, wleczenie)
cielę cielę (D lp cielęcia, D lm cieląt), gowiędo (D lm gowiąd)
ciemnobrązowy gniady (M lm m-os gniedzi), śmiady (M lm m-os śmiedzi)
ciemność ciemnota, omacek (D lp omacku)
cienki liny
cierń bódel (D lp bódla)
cierpieć cierzpieć
cierpię luto mi jest
cierpnąć cierść (cierzpę, cierzpie, cierzpą, cierzp, cierzpł, cierzpła, cierzpli, cierzpienie)
ciesiołka (ciesielstwo, praca cieśli) cieślka (D lm cieślek), ciosłka (CMs lp cieślce, D lm ciosłek)
cięcie rzaz (MsW lp rzezie)
ciężarna brzedza (D lp brzedzej), brzona (D lp brzonej)
ciotka (córka ciotki ojca lub matki, pierw. córka ciotki ojca) ciota (CMs lp ciecie) cioteczna
ciotka (córka stryja ojca lub matki, pierw. córka stryja ojca) ciota (CMs lp ciecie) stryjeczna
ciotka (córka wuja ojca lub matki, pierw. córka wuja ojca) ciota (CMs lp ciecie) wujeczna
ciotka (siostra matki) sioła (CMs lp siele, D lm siół)
ciotka (siostra ojca lub matki, pierw. siostra ojca) ciota (CMs lp ciecie)
ciotka (żona brata matki) wujna
ciotka (żona brata ojca) stryjna
cisnąć (coś ciśnie kogoś) żąć (żmę, żmie, żmą, żmij, żął, żęła, żęli, żęty, żęcie)
ciżba (tłum) ciszczba (D lm ciszczeb)
ckliwy teskliwy, tskliwy, później ckliwy
cmentarz grobie (n, D lp grobia)
cny czestny lub cześćny (f.kr. czścien, później ccen, cen), czstny (f.kr. czestn), później cny
co czso, później co
coś czsosi, później cosi, wiec
coś wyżłobionego żłób (D lp żłobu)
coś zrobionego skutek (D lp skutku)
córka dec (ż, DCMs lp dcerzy, B dcerz, N dcerzą, lm MBW dcerze, D dcór, C dcorom, N dcorami, Ms dcorach), później dec (ż, D lp dcy), dcerz (ż, D lp dcerzy), później ccerz (ż, D lp ccerzy), dcora (Ms lp dcerze, D lm dcór), później ccora (Ms lp ccerze, D lm ccór), decka (D lm dcek, ccek)
córka brata (dla ciotki) bratanica
córka brata (dla stryja) synowica
córka brata lub siostry współmałżonka (żony lub męża) pociotka
córka ciotki ojca lub matki (pierw. córka ciotki ojca) ciota (CMs lp ciecie) cioteczna
córka przysposobiona (wzięta na wychowanie) pasierbica
córka siostry siestrzenica
córka stryja ojca lub matki (pierw. córka stryja ojca) ciota (CMs lp ciecie) stryjeczna
córka wuja ojca lub matki (pierw. córka wuja ojca) ciota (CMs lp ciecie) wujeczna
cuchnąć czuchnąć
cud czudo (D lp czudziesia, M lm czudziosa, D lm czudzios, potem D lp czuda, M lm czuda, D lm czud)
czad czad (MsW lp czedzie)
Czarnobóg Czarnobóg (D lp Czarnoboga)
czarny czarny (M lm m-os czerni)
czarodziej (szaman) wołchw
czart czart (MsW lp czercie)
czas (okres czasu) czas (MsW lp czesie)
czas (płynący) wrzemię (D lp wrzemienia)
czaszka czrzep, trzep
czcigodny czestny lub cześćny (f.kr. czścien, później ccen, cen), czstny (f.kr. czestn), później cny
czekać (wielokr.) czakać
czereda czrzoda (Ms lp czrzedzie, D lm czrzód), później trzoda (CMs lp trzedzie, D lm trzód)
czeremcha czrzemcha (D lm czrzemech), trzemcha (D lm trzemech)
czerep czrzep, trzep
czereśnia czrześnia (D lm czrzesień), trześnia (D lm trzesień)
czerpać czerzpać (czerzpam, czerzpa, czerzpają)
czerw czerzw (D lp czerzwia)
czerwony czerzwiony (M lm m-os czerzwieni)
czesać czosać (czeszę, czesie, czeszą, czesz, czosał, czesanie)
cześć catew (ż, D lp catwi), cześć (ż, D lp czści)
cześć bóstwu młoda, modła
częstować ctować, czestować
część dział (Ms lp dziele)
część pługa lub radła (dyszel) grządziel (ż, D lp grządzieli)
człowiek zmyk, źmień
człowiek otyły (z dużym brzuchem) bełch (D lp bełcha)
człowiek w hełmie oszłom
człowiek z kędzierzawymi włosami kędzierz
czołgać się pilźć (pełzę, pilzie, pełzą, pilź, pełzł, pełzła, pilźli, pilzienie)
czoło czoło (Ms lp czele, D lm czół), dawn. odm. jak niebo (M lm. czelosa, D lm czelos)
czop (na którym obracają się wrota) oścież, ścież, ścieżaj, ścieże
czort czart (MsW lp czercie)
czosnek (uprawny) łuk
czosnek niedźwiedzi czrzemcha (D lm czrzemech), trzemcha (D lm trzemech)
czółno (płaskie) łyżew (ż, D lp łyżwi)
cztery cztery (MW m-os czterej, DMs czterech, B m-os czterech, C czterem, N czteremi)
czuć obrzydzenie mier|zieć (mier|zieję, mier|zieje, mier|zieją, mier|ziej, mier|ział, mier|zienie)
czuć wstręt mier|zieć (mier|zieję, mier|zieje, mier|zieją, mier|ziej, mier|ział, mier|zienie)
czuć złość mier|zieć (mier|zieję, mier|zieje, mier|zieją, mier|ziej, mier|ział, mier|zienie)
czujny bdry (f.kr. bedr)
czuwać bdzieć (bdzę, bdzi, bdzą, bdzij, bdział, bdzieli, bdzienie)
czuwanie (i ruszanie na pomoc) stroża
czwarty cztwarty (CMs lp cztwierci)
czynić kucić (kucę, kuci)
czynić (wielokr.) kutać
czysty czyry, później czery, schludny (f.kr. schludzien)
czyścić chluć (chluję, chluje, chlują), chludzić, kludzić
czyścić (miotłą) mieść (miotę, miecie, mieć, miótł, miotła, mietli, mieciony, miecienie)
ćmić (boleć) muść (mudę, mudzie, mudą, mudź, mudł, mudzienie)
ćwiartka cztwartka (CMs lp cztwiertce)
ćwierkać blonować
dach krów (D lp krowu), zied (D lp źda)
dać (jednokr., dk) dać (dam, da, dadzą, dadz, dał, dali, dany, danie)
dać znak pomanąć
danina dań (ż, D lp dani)
danina (obliczana według nacięć) narzaz (Ms lp narzezie)
dar dań (ż, D lp dani), dar
daszek (na 4 drągach przykrywający stóg) bróg (D lp brogu)
dawać (jednokr., ndk) dajać (daję, daje, dają, daj, dajał, dajali, dajany, dajanie)
dawać (wielokr.) dawać (dawam, dawa, dawają, dawaj, dawał, dawali, dawany, dawanie)
dawać znaki mać (mam, ma, mają, mał, mali, many, manie), majać (majam, maja, mają, majał, majali, majany, majanie)
dawno dawie
dawny wiotchy (M lm m-os wiotsi)
Dażbóg Dabóg (D lp Daboga), Dadzbóg (D lp Dadzboga), Dadźbóg (D lp Dadźboga), Dajbóg (D lp Dajboga)
denerwować blonować
dereń świdwa (roślina Cornus sanguinea) świdew (ż, D lp świdwi)
deska dska, później cka (D lm desk)
deska (nabita gwoździami) bidło
deszcz deżdż (D lp d|żdżu)
deszcz ze śniegiem ożloda (CMs lp ożledzie), żłódź (ż, D lp żłodzi)
deszczowa pogoda mokiew (ż, D lp mokwi), mokwa
deszczowy d|żdżewny (f.kr. deżdżwien)
diabeł bias (Ms lp biesie), czart (MsW lp czercie)
dla dziela (D +), radzi (D +), pro (+ B)
dławić dawić (dawię, dawi, dawią, daw, dawił, dawiony, dawienie), dłabić (dłabię, dłabi, dłabią, dłab, dłabiony, dłabienie)
dłubać dłóbać
dłuto dlóto (Ms lp dlecie), dłóto
dłutować dłóbać
do k, kie (+ C)
do wewnątrz w, we (+ B)
dobro błogo (n, D lp błoga, D lm błóg)
dobroć błogini (ż)
dobry błogi, dobry, krzeczny (f.kr. krzeczen), lepy, żory (M lm m-os żerzy)
dobry (moralnie) czestny lub cześćny (f.kr. czścien, później ccen, cen), czstny (f.kr. czestn), później cny
dobrze rosnąć śpieć (śpieję, śpieje, śpieją, śpiej, śpiał, śpieli, śpienie)
dogadzać godować (goduję, goduje, goduj, godował, godowanie)
doić mleźć (mlozę, mlezie, mlozą, mleź, mlózł, mlozła, mleźli, mleziony, mlezienie)
dojrzały doźrzały, maciory, matory
dojrzewać śpieć (śpieję, śpieje, śpieją, śpiej, śpiał, śpieli, śpienie)
dokonać skucić (skucę, skuci)
dola (część) dział (Ms lp dziele)
dolina biodra (CMs lp biedrze, D lm biódr), panew (ż, D lp panwi)
dolina (głęboka w górach) grapa, gropa, irpa, rapa, ropa, rupa
dom chata, chycz, chyz, chyzia, chyża, chyżyna, izba, kąca, kącia, kącka
dom (mieszkanie, ognisko domowe) zied (D lp źda)
dom (rodzinny) siem (ż, D lp siemi), siemia
domostwo chata, chycz, chyz, chyzia, chyża, chyżyna, izba, kąca, kącia, kącka, sioło (Ms lp siele, D lm siół), zied (D lp źda)
domownicy siemia
donieść (na kogoś) osoczyć
dopiero do pierwo
doskwierać (np. o bólu zęba) nyć (nyję, nyje, nyją, nyj, nył, nycie)
dostarczyć dostatczyć
dostatek dostatek, gób (ż, D lp gobi)
dostrzec ochabić
dosyć do syci
dość do syci
doświadczony gorazdy
dotknąć tarknąć
dotykać makać, tec (tkę, tcze, tką, tczyj, tekł, tkła, tkli, tczony)
dół biodra (CMs lp biedrze, D lm biódr)
drapać grześć (grzebę, grzebie, grzebą, grzebł, grzebiony, grzebienie)
drąg kij
drąg (wokół którego układa się stóg) oścież, ścież, ścieżaj, ścieże
drążyć drożyć
drewniane wiertło nabodzaz (D lp nabodzaza, Ms lp nabodzezie), później niebozas
drewniany talerz biud (m), biudo (n)
drewno (płonące) dziegiew (ż, D lp dziegwi), żegiew (ż, D lp żegwi)
drewno do losowania kawalec (D lp kawalca)
drobna moneta cęta, pieniądz, pieniąg, sklądz (D lp sklądza, D lm sklędzy), szczląg, śćlądz (D lp śćlądza, D lm śćlędzy)
drobny podarunek czacze lub czaczo (n, D lp czacza)
drobny sprzęt domowy (zwłaszcza dawany w wianie) szczebrzuch
droga casta (CMs lp ceście)
drop (ptak Otis tarda) dropew (ż, D lp dropwi)
druh drug (M lm drudzy)
drut drót (D lp drótu)
drzeć drzeć (drę, drze, drą, drzyj, darł, dzierli, darty, dziercie), próć (porzę, porze, porzą, pórz, prół, próła, próli, próty, prócie)
drzeć (o bólu) muść (mudę, mudzie, mudą, mudź, mudł, mudzienie)
drzwi dźwrze lub dźwrzy (D dźwierz), potem także dźwierze
duma duma
dupa gąz (D lp gęzu), pierdziel (ż, D lp pierdzieli), rząp (D lp rząpa), rzyć (ż, D lp rzyci)
dusić dłabić (dłabię, dłabi, dłabią, dłab, dłabiony, dłabienie)
duża rzeka źleje lub źlejo (M lm źlejosa, odm. jak niebo)
duży gliniany dzban dziółew (ż, D lp dziółwi) lub dźłew (ż, D lp dziełwi)
dwa dwa (MW m-os dwaj, MBW ż dwie, DMs dwu, B m-os dwu, CN mn dwoma, ż dwiema)
dym czad (MsW lp czedzie), dym
dynia tykiew (ż, D lp tykwi)
dyszeć (ciężko) sość (sopę, sopie, sopą, sop, sopcie, sopł, sopli, soście)
dzban czban, później dżban
dzban (duży, gliniany) dziółew (ż, D lp dziółwi) lub dźłew (ż, D lp dziełwi)
dziadek dziad (MsW lp dziedzie)
dziadek cioteczny (mąż siostry dziadka lub babki) prapociot (MsW lp prapociecie)
dziadek męża praświekier (D lp praświekra)
dziadek stryjeczny (brat dziadka) prastryj, przestryj, stary stryj
dziadek wujeczny (brat babki) prawuj, przedwieć, stary wuj
dziadek żony pracieść, później prateść (D lp praćścia, później pratścia, praćcia, prateścia)
dział dział (Ms lp dziele), podział (Ms lp podziele)
działanie śpiech
działo działo (Ms lp dziele)
dziarski darny (M lm m-os dzierni), dar|zki (M lm m-os dzier|zcy)
dzieci (zbiorowo) dziatwa
dziecko brzon (MsW lp brzenie), czędo (D lm cząd), dziat (temat na -u-: DMsW lp dziatu, MW lm dziatowie), dzieć (m), otrok
dzieło działo (Ms lp dziele)
dzik (samotny) jedziniec
dzika roślina świerzep, później świerzop
dziki bui (ż buja), bujny (f.kr. bujen), dziwoki, dziwy, luty, świerzepy
dzikie zwierzę świerzep
dziko rosnący świerzepy
dzionek dniek (D lp dzieńka)
dziś dnieś, dzieńsia, dzieńsi, dzieńś
dziupla (zamieszkana przez dzikie pszczoły, barć) świepiot (Ms lp świepiecie)
dziura (w ziemi) biodra (CMs lp biedrze, D lm biódr)
dzwon kłokół (D lp kłokołu), zwon
dzwono (płat ryby przeciętej w poprzek) zwono
dźgać (jednokr.) bóść (bodę, bodzie, bodą, bódź, bódł, bodła, bodli, bodziony, bodzienie)
dźgać (wielokr.) bodać (bodam, boda, bodają)
dźwięczeć źwnieć (źwnię, źwni, źwnią, źwień lub źwnij, źwieńcie lub źwnijcie, źwniał, źwnieli, źwniany, źwnienie)
dźwięk zwęk, źwięk
dżdżownica d|żdżewnica
element sań (deska nabita gwoździami) bidło
fala słop, wełna (CMs lp wilnie)
falować chełbić się
fałdować garbić
fałsz łeż (ż, D lp łży)
figa smokiew (ż, D lp smokwi)
flet cewnica
fortyfikacja brodło lub bródło (D lm bródł)
fryzura z okrężnym warkoczem (u zamężnej kobiety) kika
fujarka cewnica
futro zwierzęce karźno (D lm kar|zien)
gacie gace (lm, D gac)
gad sań (ż, D lp sani)
gaduła zmuda
gamoń gamajda (m)
gardło gardło, głet (D lp głta), głetka (D lm głtek)
gardziel głetka (D lm głtek)
garść szępa
Gdańsk Gdaniesk (D lp Gdańska)
gdy ce
giąć gibać, gnąć (gnę, gnie, gną, gnij, gnął, gnęła, gnęli, gniony lub gnięty, gnienie lub gnięcie)
Giecz Gdecz (D lp Giedcza)
giętki liny
ginąć czeźć (czozę, czezie, czozą, czeź, czózł, czeźli, czezienie), nic (nikę, nicze, niką, nicz, nikł, nikli, niczenie)
ginąć (inch.) czoznąć (czoznę, czeźnie, czozną, czeźnij, czoznął, czoznęli, czeźnięcie), niknąć (niknę, niknie, nikną, niknij, niknął, niknęli, niknienie lub niknięcie)
glina brzna (D lm brzen)
gliniany dzban (duży) dziółew (ż, D lp dziółwi) lub dźłew (ż, D lp dziełwi)
gliniany garnek (korczak) karczag lub karczak
gładzić ślizać
głaskać łaskać
głębia żlemia
głębina żlemia
głęboka górska dolina grapa, gropa, irpa, rapa, ropa, rupa
głęboki żłoki (st. wyższy żlejszy, przysł. żłoko, żlej)
głośny rzewny (f.kr. rzwien)
głuchnąć głeść (głchę, głsze, głchą, głesz, głechł, głchła, głchli, głszenie), głuść (głuchę, głusze, głuchą, głusz, głuchł, głuchli, głuszenie)
głuchnąć (inch.) głchnąć (głchnę, głchnie, głchną, głchnij, głchnął, głchnęła, głchnęli, głchnienie), później kchnąć, kłnąć, knąć, lchnąć
głupi bui (ż buja)
gmatwać (jednokr., ndk) pląść (plętę, plęcie, plętą, plątł, plętła, plętli, plęciony, plęcienie)
gnieść dawić (dawię, dawi, dawią, daw, dawił, dawiony, dawienie)
gnieść (coś gniecie kogoś) żąć (żmę, żmie, żmą, żmij, żął, żęła, żęli, żęty, żęcie)
godny godny, gordy
golenie (włosów) brzycie, brzytwa
golić brzyć (brzyję, brzyje, brzyją, brzyj, brzył, brzyła, brzycie)
gołąb bołądź (D lp bołędzia), gardlica
gorąco skwar lub skwara
gospodarz gospoć (D lp gospocia), później gospodzin, gospódź (D lp gospodzia), wit
góra brzeg, kopa, kopiec (D lp kopca), wierzch
góra (niepokryta lasem) gola, golina, gól (ż, D lp goli), płonina
góra (porośnięta lasem) gora, później góra (D lm gór)
góral gorak
gra igra (D lm igr)
gra (na instrumencie) gądźba (D lm gądzieb), później gędźba
grabież chąśba (D lm chąsieb)
gracz igracz
grać igrać
grać (na instrumencie) gędzić
grobla grobia
grobowiec raka
gromadka ludzi czrzoda (Ms lp czrzedzie, D lm czrzód), później trzoda (CMs lp trzedzie, D lm trzód)
grosz sklądz (D lp sklądza, D lm sklędzy), szczląg, śćlądz (D lp śćlądza, D lm śćlędzy)
grot (strzały lub oszczepu) szczebrzuch, żeleźce
grób grapa, gropa, irpa, rapa, ropa, rupa
gruby gręby, krępy, miąższy
gryka grcza (D lm grecz)
grzać (być ciepłym) cieść (ciepę, ciepie, ciepą, ciep, ciepł, ciepli, ciepienie)
grządka lecha
grząskie błoto mierwew (ż, D lp mierwwi)
grzbiet górski dział (Ms lp dziele)
grzebać grześć (grzebę, grzebie, grzebą, grzebł, grzebiony, grzebienie), kucić (kucę, kuci)
grzebać (wielokr.) grzebać (grzebię, grzebie, grzebią)
grzebień tkacki bardo (n, Ms lp bierdzie)
grzeczny krzeczny (f.kr. krzeczen)
grzęznąć grząźć (grzęzę, grzęzie, grzęzą, grzęź, grzązł, grzęzła, grzęźli, grzęzienie)
grzęznąć (inch.) grzęznąć (grzęznę, grzęźnięcie); lnąć (lnę, lnie, lną, lnij, lnął, lnęła, lnęli, lnienie)
gurbić (marszczyć, fałdować) garbić
guz mózg (D lp mozga), pągiew (ż, D lp pągwi)
guz (na kości) możdżeń
guz (na szyi) pągwica
guzik pągiew (ż, D lp pągwi)
gwałtownie na odlew, na otlew
gwałtowny bar|zdy, bar|zy
gwiazda gwiazda (CMs lp gwieździe), źwiazda (CMs lp źwieździe)
gwóźdź brut, góźdź (D lp goździa), gwóźdź (D lp gwoździa)
habit kapica
hamulec br|zda (D lm brezd)
hańba gańba (D lm ganieb)
hardy darny (M lm m-os dzierni), dar|zki (M lm m-os dzier|zcy), gardy, gordy
hasło gasło (D lm gaseł)
hełm szłom
herold bierzyc
hodować godować (goduję, goduje, goduj, godował, godowanie)
hodowca koni komnarz, komonarz, później konarz
hodowca psów psarz
hołota gołota
hrabia grabia (m, DCMs lp grabi, B lp grabię)
hulać (bawić się) gulać
i a, abo, ce, i
igrzyska (ku czci zmarłego) trzyzna
iskierka iskrka (D lm iskrek)
iskra iskra (D lm iskr)
iść grząść (grzędę, grzędzie, grzędą, grządł, grzędła, grzędli, grzędzienie), ić, później iść (idę, idzie, idą, szedł, szła, szli, idzienie lub icie, później iście), leźć (lazę, lezie, lazą, leź, lazł, leźli, lezienie)
izba (pokój) istba (D lm isteb) lub stba (D lm steb)
ja jaz, później ja
jabłko Adama (krtań) grtyka, grdyka, krtyka
jagnię bagnię (n, D lp bagnięcia), jagn, jagniec (D lp jagńca), jagnię (n, D lp jagnięcia), jar
jagoda jaga
jagoda morwy mórew (ż, D lp mórwi)
jak jako
jakiś czas temu dawie
Jakub Jakób
jałowiec możdżel, możdżeń, możdżew (D lp możdżewia)
jama grapa, gropa, irpa, rapa, ropa, rupa
jarzmo igo
jasny jasny (st. wyższy jeśniejszy)
jasny (zrozumiały) źrzeciedlny, później źreciedlny
jastrząb jastrząb (D lp jastrzęba)
jaszczur jaszczór (D lp jaszczora, Ms lp jaszczerze)
jaszczurka jaszczerzyca
jawnie jawie
jeden jedzin (ż jedzina, n jedzino)
jednak jedzinako, później jednako
jedność jedziństwo
jedyny jedziny (ż jedzina, n jedzine)
jesion jasień, jasion (MsW lp jasienie)
jeść śniadać
jezioro jezioro (Ms lp jezierze)
jeździć (wielokr., bez wyraźnego celu) jeżdżać
jeżyna kępina
język jązew (m, D lp jązwia)
już juże
kaczka węć (ż, D lp węci), wętew (ż, D lp wętwi), wętka (D lm wętek)
kaleczyć broić
kaleka kalika
kałuża bełczak, łokiew (ż, D lp łokwi), łuża
kamień młyński żarnew (ż, D lp żarnwi), żarnów (m, D lp żarnowa)
kapelusz filcowy kłobuk
kapłan (pogański) żrec (D lp żerca), żyrzec (D lp żyrca), później żerzec (D lp żerca)
karcić swarzyć
karma żyr (D lp żyru), później żer (D lp żeru)
karmić pitać, pitam, pita
karp karpr
kasetka raka, rakiew (ż, D lp rakwi)
kaskada (wodna) skok, słop
kasłać kaszlać (kaszlę, kaszle, kaszlą, kaszl, kaszlał, kaszlali, kaszlanie)
kastrować ceścić
kaszel kaszl
kaszlać, kaszleć kaszlać (kaszlę, kaszle, kaszlą, kaszl, kaszlał, kaszlali, kaszlanie)
kawałek żelaza żeleźce
kazać kazać, każę, każe
kąkol kłokól (D lp kłokolu)
kąsać kąść (kędę, kędzie, kędą, kądź, kądł, kędła, kędziony, kędzieni, kędzienie)
kąt węgieł
kciuk krzciuk
kiedy kiegdy
kiedyś dawie, kiegdysi, kiegdyś
kielnia łgiet (D lp łegta)
kij kij, młot
kitka włosów kczyca
kiwać mać (mam, ma, mają, mał, mali, many, manie), majać (majam, maja, mają, majał, majali, majany, majanie), mardać
kiwnąć pomanąć
klacz kobyła, świerzepa
klęsnąć kląść (klęsę, klęsie, klęsą, kląsł, klęsła, klęśli, klęsiony, klęsienie)
kładka brzew (ż, D lp brzwi)
kłak (włos zwierzęcia) tłak
kłamać łgać (łgę, łże, łgą, łżyj, łgał, łganie)
kłamstwo łeż (ż, D lp łży)
kłaść dziać (dzieję, dzieje, dzieją, dziej, dział, dziali, dziany, dzianie), kłaść (kładę, kładzienie)
kłócić się gomonić się, swarzyć się
kłótnia gomon
kłuć (jednokr.) bóść (bodę, bodzie, bodą, bódź, bódł, bodła, bodli, bodziony, bodzienie), kłóć (kolę, kole, kolą, kól, kłół, kłóty, kłócie)
kłuć (wielokr.) bodać (bodam, boda, bodają)
kobieta żona (Ms lp żenie)
kobieta bezpłodna niepłódew (ż, D lp niepłódwi)
kochać przać (przeję, przeje, przeją, przej, przał, przali, przanie, przany)
kocioł kocieł (D lp kotła)
kogut kokosz (m), kur
kojec kociec (D lp koćca, później kojca)
kolacja jużyn lub jużyna
kolano kolano (Ms lp kolenie)
kolczyk sierzga, usierządz (D lp usierządza, D lm usierzędzy), uśrządz (D lp uśrządza, D lm uśrzędzy), później uśrądz (D lp uśrądza, D lm uśrędzy)
koloru szronu szady (M lm m-os szedzi)
kolumna stłub, stłup
kołek góźdź, gwóźdź, kół (D lp koła)
koło koło (M lm kolosa, odm. jak niebo)
kołysać się chełbić się
konfitura z pigwy melmelada, marmelada, mermelada
koń josw (MsW lp jeświe), kobyła, komń, komoń, koń, órz (także orz, D lp orza), świerzep, świerzepiec
koń (z kędzierzawą grzywą lub ogonem) kędzierz
kopać (w ziemi, jednokr.) bóść (bodę, bodzie, bodą, bódź, bódł, bodła, bodli, bodziony, bodzienie)
kopać (w ziemi, wielokr.) bodać (bodam, boda, bodają), głębić
kopeć czadz (ż, D lp czadzy)
kora czrzosło (Ms lp czrześle, D lm czrzósł), trzosło (Ms lp trześle, D lm trzósł)
korzec (naczynie do mierzenia) spąd (D lp spędu)
koszenie kośba (D lm kosieb)
kosztowności szczebrzuch
koszula sroka, sroczka
kośba kośba (D lm kosieb)
kowal kowacz, kowarz, kuźniec (D lp kuzieńca)
koza jaza
kozia skóra jaźno, koża (D lp kóż)
kozioł jaź, kozieł (D lp kozła)
kra ikra (D lm ikr)
kradzież chąśba (D lm chąsieb)
krajać rzazać (rzeżę, rzeże, rzazał, rzazany, rzazanie)
kret kret (D lp krta)
kropla kropia (D lm kropi)
krowa gów (ż, D lp gowi)
krtań gardło, gartań (ż, D lp gartani), grdyka, grtań (ż, D lp grtani), grtyka, krtyka
kryć wrzeć (wrę, wrze, wrą, wrzyj, warł, warty, warcie)
krzątać się kucić (kucę, kuci)
krzesać krzosać (krzeszę, krzesze, krzeszą, krzosał, krzosała, krzosali, krzosanie)
krzesło krzasło (Ms lp krześle)
krzta (krztyna, krzyna) krcha (D lm krech), krcheć (ż, D lp krechci), krechta (D lm krchet), krszyna
krzyż krzest (D lp krzstu)
ksiądz kniądz m (D lp kniędza, M lm kniędze)
księga knięga (D lm kniąg), kniga
księże (wołacz) ksze
księżyc łuna, mieniesk, miesiąc
ktoś ktosi
ktoś odważny młodziec (D lp młodźca, później młojca)
ktoś zaradny młodziec (D lp młodźca, później młojca)
którą drogą kędy, kęda, kędzie, kędu
ku k, kie (+ C)
kubeł (także jednostka ilości ziarna) kbieł (później gbeł, D lp kiebła)
kucać czępieć (czępię, czępi, czępiał, czępieli, czępienie)
kulić się (chować się ze strachu) chulić się, ląc się (lęknie się)
kulik (ptak Numenius sp.) stługiew (ż, D lp stługwi)
kulista ozdoba pągiew (ż, D lp pągwi)
kum kmoter (D lp kmotra)
kuma kmotra (D lm kmoter)
kuper gąz (D lp gęzu), pierdziel (ż, D lp pierdzieli), rząp (D lp rząpa), rzyć (ż, D lp rzyci)
kura kokosz (ż, D lp kokoszy), kurew (ż, D lp kurwi)
kuracja leczba (D lm leczeb)
kurcz karcz
kurczyć karczyć
kuropatwa kuropeć (m, D lp kuropcia), kuropetwa, kuroptew (ż, D lp kuropetwi)
kurwa kurew (ż, D lp kurwi)
kuzyn brat (MW lm braci, bratowie, DB lm bratów, C lm bratom, N lm bratami, Ms lm o tych bratach), bratr (MW lm bratrzy, bratrowie)
kwitnąć kwiść (kwtę, kwcie, kwtą, kwcij, kwitł, kwitła, kwitli, kwcienie), kwtnąć (kwtnę, kwtnie, kwtną, kwtnij, kwtnął, kwtnęła, kwtnęli, kwtnienie)
las gąszcz, gęszcza, gora, później góra (D lm gór), góźdź, gwóźdź
latać (wielokr., bez wyraźnego celu) latywać
latarnia morska majak
lato jara
leczenie badłowanie, celenie, leczba (D lm leczeb)
leczyć badłować, celić, leczyć
lekarz badli, lekarz
lekki legki
lepić (np. piec z gliny) dźzać (dziżę, dziże, dziżą, dziż, dźzał, dźzany, dźzanie), źdać (zidzę, zidzie, zidzą, zidź, źdał, źdany, źdanie)
lepiej sulej
lepszy sulejszy
leszcz (ryba Abramis brama) tleszcz
lewy lewy, szui (ż szuja)
leźć leźć (lazę, lezie, lazą, leź, lazł, leźli, lezienie)
lgnąć lnąć (lnę, lnie, lną, lnij, lnął, lnęła, lnęli, lnienie)
liczba brój (D lp broju), czysło (Ms lp czyśle), liczba (D lm liczeb)
liczba nieparzysta licho
liczba parzysta cetno, czetno
liczenie liczba (D lm liczeb)
liczyć broić, czytać
lina węże (n)
listowie leszczyna, liście (n, D lp liścia)
liść lask, list
litera bukiew (ż, D lp bukwi)
litość lutość
lok kędzior (Ms lp kędzierze)
los dola, dział (Ms lp dziele), kawalec (D lp kawalca)
lód lód (D lp lodu, MsW lp ledzie)
lubienie nawiść (ż, D lp nawiści)
lulek (roślina Hyoscyamus sp.) bełn (MsW lp bilnie), bilnika, bleń, blon (Ms lp blenie)
lusterko źrzadło (D lm źrzadł), później źradło
lustro ziercadło, zierkadło, zwierciadło (Ms lp zwierciedle)
łabędź kiełp (D lp kiełpia)
ładny chędogi, lepy
łagodzić łaskać
łaknąć łakać (łaczę, łacze, łaczą, łacz, łakał, łakali, łakanie)
łakomy łasy
łapać grześć (grzebę, grzebie, grzebą, grzebł, grzebiony, grzebienie), żąć (żmę, żmie, żmą, żmij, żął, żęła, żęli, żęty, żęcie)
łaska błogodzieć (ż, D lp błogodzieci), łaska
łaskawość łaska
ławica jato
łączyć rzeszyć
łączyć (konie w zaprzęgu) prząc (przęgę, przęże, przęgą, przągł, przęgła, przężony, przężenie)
Łekno Łekno (D lm Łken), Łkno (D lm Łekn)
łgać łgać (łgę, łże, łgą, łżyj, łgał, łganie)
łokieć łokieć (D lp łokcia), łoktek (D lp łokietka)
łoskot chełst
łożysko płódew (ż, D lp płódwi)
ług (popiół, środek piorący) zoła
łuk łąk (D lp łęku), łęk
Łukno Łekno (D lm Łken), Łkno (D lm Łekn)
łut (jednostka ciężaru) łót
łydka łyst (m), łysta (ż), łystwa (ż), łysto (n), łytka
łyk głet (D lp głta)
łykać (jednokr.) głcić (głcę, głci)
łykać (wielokr.) głtać, kłtać
łyżka łeżka (D lm łżek), łga (D lm łeg), łyżyca, łżyca
łyżwa łyżew (ż, D lp łyżwi)
łza osora, słza (D lm słez), ślza (D lm ślez)
macać makać
machać mać (mam, ma, mają, mał, mali, many, manie), majać (majam, maja, mają, majał, majali, majany, majanie), mardać
machnąć manąć, pomanąć
machnąć (nagle) zamanąć
macocha macecha
mający hełm na głowie (w hełmie) oszłomiony
malwa (roślina Alcea sp.) ślaz (MsW lp ślezie)
mała miska ździała (CMs lp ździele)
małe źdźbło ściebłko (D lm śćbłek)
małpa opa, opica
mały młotek kładziwo
marchew markiew (ż, D lp markwi)
markotnieć unywać
marmolada melmelada, marmelada, mermelada
marmur marmór (D lp marmoru)
marnieć linieć, nyć (nyję, nyje, nyją, nyj, nył, nycie)
marszczyć garbić, gurbić
martwić nawić (nawię, nawi, nawią, naw, nawił, nawienie)
martwy martwy (M lm m-os miertwi)
maruda zmuda
marudny zmudny (f.kr. zmudzien)
marudzenie zmuda
marudzić mudzić (mudzę, mudzi, mudzą, mudź, mudził, mudzenie)
Marzanna Marmorzana (CMs lp Marmorzenie), Marzana (CMs lp Marzenie)
marznący deszcz ożloda (CMs lp ożledzie), żledzica, żłódź (ż, D lp żłodzi)
marznąć mierźć (mar|zę, mier|zie, mar|zą, mierź, mar|zł, mar|zła, mier|źli, mierzienie)
marznąć (inch.) mar|znąć (mar|znę, mier|znie, mar|zną, mier|znij, mar|znął, mar|znęła, mar|znęłi, mier|znienie)
masywny miąższy
materiał gródza
matka mać (ż, DCMs lp macierzy, B lp macierz, N lp macierzą, MBW lm macierze, D lm maciór, C lm maciorom, N lm maciorami, Ms lm maciorach), macierz, maciora
matka chrzestna (matka chrześniaka lub chrześnicy, matka chrzestna syna, córki, chrześniaka, chrześnicy) kmotra (D lm kmoter)
matka męża świekrew (ż, D lp świekrwi)
matka synowej (żony syna) współteścia
matka zięcia (męża córki) swatew (ż, D lp swatwi)
matka żony ćszcza lub ćścia, później ćcza lub ćcia (D lm cieszcz lub cieść), później tszcza (D lm teszcz), tścia (D lm teść), teścia
Maur murzyn (M lm murze, D lm mur lub murów, C lm murom)
mącić mięść (miętę, mięcie, miętą, miętł, mięciony, mięcienie)
mąka (żytnia) broszno
mąż ciotki (siostry matki) posiół (D lp posioła, MsW lp posiele)
mąż ciotki (siostry ojca lub matki) cieciec (D lp ciećca), naciot (MsW lp naciecie), pociot (MsW lp pociecie)
mąż siostry swojak, później swak
mąż siostry dziadka lub babki (dziadek cioteczny) prapociot (MsW lp prapociecie)
mąż siostry męża zełwin
mąż siostry żony (mąż świeści) paszenóg (D lp paszenoga)
mąż wnuczki prazięć
medycyna leczba (D lm leczeb)
melancholia tska, później cka (D lm tesk)
merdać mardać
męczyć nawić (nawię, nawi, nawią, naw, nawił, nawienie)
mężczyzna mąż (D lp męża), wier
miał miał (MsW lp miele)
miazga (tkanka między łykiem a drewnem) miązdra
miąższ miąz (D lp mięzu), miązdra
mieć imieć (imam lub imiem, ima lub imie, imają lub imieją, imiej, imiał, imieli, imiany, imienie)
mieć halucynacje blenić
mieć odwagę mieć (miem, mie, mieją, miej, miał, mieli, mienie)
mieć nadzieję pwać (pwam, pwa, pwają, pwaj, pwał, pwanie)
mieć śmiałość mieć (miem, mie, mieją, miej, miał, mieli, mienie)
mieć wątpliwości sąmnieć (sąmnię, sąmni, sąmnią, sąmnij, sąmniał, sąmnieli, sąmniany, sąmnienie)
miejsce bezdrzewne gola, golina, gól (ż, D lp goli)
miejsce na pastwisko płoń (ż, D lp płoni)
miejsce niedostępne brzeg
miejsce ogrodzone (do suszenia zboża, lnu itd.) zród (D lp zrodu)
miejsce podmokłe bagurzyna
miejsce pożaru dźgliszcze, żgliszcze
miejsce zalewane wodą mokiew (ż, D lp mokwi)
mielić mleć (mielę, miele, mielą, miel, mełł, mełła, mełli, mełty, milcie)
mierny błagi (M lm m-os bładzy)
miesiąc mieniesk, miesiąc
mieszać mięść (miętę, mięcie, miętą, miętł, mięciony, mięcienie)
mieszkać obywać
mieszkanie (ognisko domowe) zied (D lp źda)
mieszkaniec obywaciel (D lm obywaciół, odm. jak przyjaciel)
mieszkaniec tej samej ziemi ziemiak, ziemek
między miedzy
mięsisty miąższy
miętus (ryba Lota lota) mień (m, D lp mnia), miń (m, D lp minia)
migać mardać
miłość lubew (ż, D lp lubwi), łaska
miły przyściepny, przyścipny
miotła miotła (CMs lp mietle, D lm mioteł)
miód miód (D lp miodu, Ms lp miedzie)
mir mir, później mier
mirt martew (ż, D lp martwi)
misa biud (m), biudo (n)
miska ździała (CMs lp ździele)
mleko (kwaśne) mleko
mleko (słodkie) mlozo (Ms lp mlezie), młozo
młoda owca jarka
młody byczek ciołek (D lp ciołka)
młot kij, młot
młotek kładziwo
młyn mlin
mocno pragnąć tsknić, później cknić
mocować się bróć (borzę, borze, borzą, bórz, brół, bróła, bróli, brócie)
modlitwa młoda, modła
modrzew możdżel, możdżeń, możdżew (D lp możdżewia)
moknąć móc, mokę, moczesz, moką, mocz, mókł, mokła, mokli, moczenie
mokradło ślęża
moralnie dobry czestny lub cześćny (f.kr. czścien, później ccen, cen), czstny (f.kr. czestn), później cny
moralnie zły krzywy, lewy, szui (ż szuja)
morda marda
morwa (owoc) mórew (ż, D lp mórwi)
morze źleje lub źlejo (M lm źlejosa, odm. jak niebo)
mosiądz mosiądz (D lp mosiądzu), mosiąg (D lp mosiągu)
most bierzwiono (Ms lp bierzwienie, D lm bierzwion), bierzwno (D lm bierzwien), brzew (ż, D lp brzwi), brzewno (D lm brzwien), most
mowa biesiada (Ms lp biesiedzie), mołwa (D lm mółw)
moździerz stępor
można leć
mówi pry
mówić gaść (gadę, gadzie, gadą, gadź, gadł, gadli, gadziony, gadzienie), kazać (każę, każe), mółwić, prawić
mówić głupstwa bląść (blędę, blędzie, blędą, blądł, blędła, blędli, blędzienie)
mówić niewyraźnie bełchotać, bełczeć, bełkać, bełkotać, blekotać, bulkotać
mózg mózg (D lp mózgu)
mrozić mier|zić (mierżę, mier|zi, mierżą, mier|zij, mier|ził, mierżenie)
mrówka mrów (ż, D lp mrowi), muraw m (D lp murawia)
Muchobór (dzielnica Wrocławia) Mchobór
murować dźzać (dziżę, dziże, dziżą, dziż, dźzał, dźzany, dźzanie), źdać (zidzę, zidzie, zidzą, zidź, źdał, źdany, źdanie)
Murzyn murzyn (M lm murze, D lm mur lub murów, C lm murom)
muzyka gądźba (D lm gądzieb), później gędźba
mylić bilnić
myśl duma
na zewnątrz wen
nabrzmiewać brzęknąć, puść (puchę, pusze, pusz, puchł, puchła, puchli, puszony, puszenie)
nacięcie rzaz (MsW lp rzezie)
naczynie biud (m), biudo (n)
naczynie (duże) wębór (D lp wębora)
naczynie (podłużne z jednego kawałka drewna) ncew (ż, D lp necwi), ńcew (ż, D lp niecwi)
naczynie na mleko mlost (MsW lp mleście), młost
nadający się (do czegoś) k rzeczy, krzeczny (f.kr. krzeczen)
nadążyć nastatczyć
nadwyrężyć nadwrzedzić
nadymać puść (puchę, pusze, pusz, puchł, puchła, puchli, puszony, puszenie)
naganny (moralnie) krzywy, lewy, szui (ż szuja)
nagle zamanąwszy
nagość gołota
namiętny świerzepy
namiot kąca, kącia, kącka
napełnić lękiem zżasnąć, także zrzasnąć
napój piwo
naprzód pro (+ B)
narwany świerzepy
narzekać nyć (nyję, nyje, nyją, nyj, nył, nycie)
narzekać na dolegliwości tsklić, później cklić
nasiono nasiono (Ms lp nasienie, D lm nasion)
nastarczyć nastatczyć
nasycenie syć (ż, D lp syci)
natomiast lepak, pak
Nawia (miejsce przebywania dusz zmarłych) Nawia (ż, D lp Nawi) albo Nawie (n, D lp Nawia)
nazywać wiecić, zwać (zowę, zowie, zową, zów, zwał, zwany, zwanie)
nędzny błagi (M lm m-os bładzy)
ni stąd ni zowąd zamanąwszy
nić życa
nie dbać unywać
nie spać bdzieć (bdzę, bdzi, bdzą, bdzij, bdział, bdzieli, bdzienie)
nie zadbać unyć (unyję, unyje, unyją, unyj, unył, unycie)
nie żarty niepeć (ż, D lp niepci)
niebo niebo (MBW lm niebiosa, D lm niebios, C lm niebiosom, N lm niebiosami, Ms lm niebiosach, dawniej D lp niebiesia, C lp niebiesiu, N lp niebiesiem, Ms lp niebiesiu, N lm niebiosy, Ms lm niebiesiech)
nieborak niebożec (D lp niebożca)
nieboraczka nieboga (D lm niebóg)
nieboszczyk niebożczyk
niecić (ogień przez pocieranie) gniecić (gniecę, gnieci, gniecą, gnieć, gniecił, gniecenie), niecić (niecę, nieci, nieć, niecił, niecenie)
niedbały niechlujny (f.kr. niechlujen)
niedojda gamajda (m)
niedomagać tsklić (się), później cklić (się)
niedostępne miejsce brzeg
niedźwiedź jars (MsW lp jersie), miedźwiedź, tłacz, wars
niegdyś dawie
nieoczekiwanie z nienadzka
niepłodna kobieta niepłódew (ż, D lp niepłódwi)
nieszczęśnica nieboga (D lm niebóg)
nieszczęśnik niebożec (D lp niebożca)
nieufność niepeć (ż, D lp niepci)
nieuporządkowany niechlujny (f.kr. niechlujen)
nieurodzajna ziemia płoń (ż, D lp płoni)
niewyraźny mdły (f.kr. medł)
niezamarzające bagno młokiew (ż, D lp młokwi)
niezliczony bieszczyślny (f.kr. bieszczyślen)
nikły mdły (f.kr. medł)
niknąć czeźć (czozę, czezie, czozą, czeź, czózł, czeźli, czezienie), nic (nikę, nicze, niką, nicz, nikł, nikli, niczenie)
niknąć (inch.) czoznąć (czoznę, czeźnie, czozną, czeźnij, czoznął, czoznęli, czeźnięcie), niknąć (niknę, niknie, nikną, niknij, niknął, niknęli, niknienie lub niknięcie)
nikt nikto
niszczenie ogniem podziega, pożega
niszczyć kazić (każę, kazi)
niszczyć ogniem podziegać, pożegać
nizina porośnięta trawą błukiew (ż, D lp błukwi)
noga noga (MBW lpdw nodze, DMs lpdw nogu, CN lpdw nogoma, MBW lm nogi, D lm nóg, C lm nogom, N lm nogami, Ms lm o nogach)
nogawica skut
nonsens blądź (ż, D lp blędzi)
nosić (buty, ubranie na sobie) uć (uję, uje, ują, uj, uł, uty, ucie)
nosić (wielokr., bez wyraźnego celu) naszać
nuda nęda (D lm nąd)
nudno tskło, później ckło, cło
nudny zmudny (f.kr. zmudzien)
nudzić się tsknić, później cknić
nuż nuże
nużyć nawić (nawię, nawi, nawią, naw, nawił, nawienie)
obecnie nnie, ny, nynie
obecny nyniejszy
obfity opłwity
obiad jużyn lub jużyna
obibok zmuda
objąć chopić
oblamowanie skut
oblodzenie słuz
obłąk (kuszy) łęczysko, łąk (D lp łęku), łęk
obłęd jarość
obłuda leść (ż, D lp lści)
obłudny lściwy
obowiązek czuwania i ruszania na pomoc stroża
obraza chuła
obrażać chulić
obrona brona
obruszać się żachać się
obruszyć się żachnąć się
obserwować aczyć, bluść (bludę, bludzie, bludą, bludź, bludł, bludli, bludziony, bludzienie)
obszar łowiska (gdzie osaczono zwierza w czasie polowania) obierz (ż, D lp obierzy)
oburzać się żachać się
oburzyć się żachnąć się
obuwie obówie, obuwie
obwisły mdły (f.kr. medł)
oby bogdaj, bógdaj
obywatel obywaciel (D lm obywaciół, odm. jak przyjaciel)
ocalić ocelić
ochoczy darny (M lm m-os dzierni), dar|zki (M lm m-os dzier|zcy)
ochrona chrona
ociągać się mudzić (mudzę, mudzi, mudzą, mudź, mudził, mudzenie)
ociągający się zmudny (f.kr. zmudzien)
ociąganie się zmuda
oczyszczać grządkę z chwastów pleć (pielę, piele, pielą, piel, pełł, pełła, pełli, pełty, pilcie)
oczyszczać ziarno z plew (podrzucając je na nieckach) płóć (polę, pole, polą, pól, płół, płóła, płóli, płóty, płócie)
od, ode ot, ote
od lewej strony odlew, otlew
odczuwam przykrość luto mi jest
odczuwać nudności tsknąć, tsknić, później cknąć, cknić
oddawanie czci (bóstwu) młoda, modła
oddział oddział (Ms lp oddziele), wcześniej otdział (Ms lp otdziele)
odosobnienie samota
odpłacenie wet
odpowiedni k rzeczy, krzeczny (f.kr. krzeczen)
odrobina krcha (D lm krech), krcheć (ż, D lp krechci), krechta (D lm krchet), krszyna
odwzajemnienie wet
odyniec (samotny dzik) jedziniec
ofiara (w religii przedchrześcijańskiej) żartwa (CMs lp żertwie)
ofiarować (składać ofiarę) żreć (żrę, żre, żrą, żryj, żarł, żerli, żarty, żercie)
ogarniać (o ogniu, płomieniach) pilgać
ogień garn, ogń, perz
ogier świerzep, świerzepiec
ogłaszać wiecić
ognisko watra (D lm watr)
ogrodzenie brzew (ż, D lp brzwi), tyn
ogórek ogurek, ogurzec (D lp ogurca)
ogródek wartogród (D lp wartogrodu)
ojciec ociec (D lp oćca, później ojca)
ojciec chrzestny (ojciec chrześniaka lub chrześnicy, ojciec chrzestny syna, córki, chrześniaka, chrześnicy) kmoter (D lp kmotra)
ojciec męża świekier (D lp świekra)
ojciec synowej (żony syna) współteść
ojciec zięcia (męża córki) swat
ojciec żony cieść (D lp ćścia, później ćcia, tścia), teść (D lp tścia)
okazać się zgodnym z oczekiwaniem udać się
okazujący emocje rzewny (f.kr. rzwien)
okiełznać ochełznąć
okłamać obełgać (obełgę, obełże, obełgą, obełżyj, obełgał, obełgany, obełganie)
oko oko (MBW lpdw oczy, DMs lpdw oczu, CN lpdw oczyma, MBW lm oka, D lm ok, C lm okom, N lm okami, Ms lm o okach)
okoń okuń
okrutny gardy
okucie butów bidło
okres czasu czas (MsW lp czesie)
okres ryków u zwierząt ruja
okruszyna krcha (D lm krech), krcheć (ż, D lp krechci), krechta (D lm krchet), krszyna
okrutny luty
olbrzym obrzyn (M lm obrze, D lm óbr lub obrów, C lm obrom), óbr (D lp obra), także obr
omdlewać mdzać (mdzam, mdza, mdzał)
opalić odziec (odźgę, odźże, odźgą, odźżyj, odziegł, odźgła, odźgli, odźżony, odźżenie), ożec (ożgę, ożże, ożgą, ożżyj, ożegł, ożgła, ożgli, ożżony, ożżenie)
opętany bieśny (f.kr. biesien)
opiec odziec (odźgę, odźże, odźgą, odźżyj, odziegł, odźgła, odźgli, odźżony, odźżenie), ożec (ożgę, ożże, ożgą, ożżyj, ożegł, ożgła, ożgli, ożżony, ożżenie)
opiekun opiekadlnik
opieszałość zmuda
oracz rataj
osada siodło (Ms lp siedle, D lm siódł)
osesek (dziecko, które ssie jeszcze mleko matki) mlekoses (D lp mlekossa), oses (D lp ossa), ossek (D lp oseska)
osiedle siodło (Ms lp siedle, D lm siódł)
osiem ośm
osioł osieł (D lp osła)
oskarżyć osoczyć
osłabić ochabić
osłabnąć zemdzieć (zemdzieje, zemdział)
osłupienie użas
ostatni pośledni
ostry brzydki, luty
ostrze brzyd, brzydź (ż, D lp brzydzi)
ostrze (strzały lub oszczepu) szczebrzuch
oszczerca sok
oszczędzić ochabić
oszukiwać lścić
oszustwo blądź (ż, D lp blędzi), leść (ż, D lp lści)
oścień (ostre widełki do łowienia ryb) ościen (D lp ostna, później osna)
oświata oświata (CMs lp oświecie)
otchłań bezdna (D lm bezden), biózdna (D lm biozden)
otwarta przestrzeń roztocz (ż, D lp roztoczy)
otwarcie jawie
otyły bełchaty
owak owako
owieczka bagnię (n, D lp bagnięcia)
ozdoba ucha sierzga, usierządz (D lp usierządza, D lm usierzędzy), uśrządz (D lp uśrządza, D lm uśrzędzy), później uśrądz (D lp uśrądza, D lm uśrędzy)
ożóg (pogrzebacz) odzieg (D lp odziega), ożeg (D lp ożega)
pagórek brzeg
palec palec (D lp palca), parst (Ms lp pierście)
palenisko garn, watra (D lm watr), zied (D lp źda)
palić dziec (dźgę, dźże, dźgą, dźżyj, dziegł, dźgła, dźgli, dźżony, dźżenie), podziegać, pożegać, żec (żgę, żże, żgą, żżyj, żegł, żgła, żgli, żżony, żżenie)
palić (ogień obrzędowy) znić (znię, zni, znią, znij, znił, zniła, znili, znicie, znity)
palić się gorzeć (gorzę, gorzy, gorzą, górz, gorzał, gorzeli, gorzany, gorzenie)
palić się (bez płomienia) tleć (tleję, tleje, tleją, tlej, tlał, tlała, tleli, tlony)
pamiętać pomnieć (pomnię, pomni, pomnią, pomnij, pomniał, pomnieli, pomniany, pomnienie)
pan gospoć (D lp gospocia), później gospodzin, gospódź (D lp gospodzia), wit
parch pierzch
pardwa (ptak Lagopus sp.) pardew (ż, D lp pardwi)
pas jas, pojas
pas (ornej ziemi) płosa
pasterz pasterz, piemień
pastwisko błukiew (ż, D lp błukwi)
paszcza paszczeka
paszczęka paszczeka
paść (wypasać) gnać, paść
patelnia tagan
patelnia (wklęsła) panew (ż, D lp panwi)
patrzeć aczyć, bluść (bludę, bludzie, bludą, bludź, bludł, bludli, bludziony, bludzienie), glądać, glipać, źrzeć (źrzę, źrzy, źrzą, źrzyj, źrzał, źrzeli, źrzany, źrzenie), później źreć (źrę, źry, źrą, źryj, źrał, źreli, źrany, źrenie)
pąk (drzewa lub krzewu) breść, D lp brścia
pchełka błeszka (D lm błszek)
pchła błcha (D lm błech)
pełen wirów bełchaty
pełen żalu rzewny (f.kr. rzwien)
pełen życia darny (M lm m-os dzierni), dar|zki (M lm m-os dzier|zcy)
pełgać pilgać
pełnić pilnić
pełny pełny (M lm m-os pilni)
pełzające zwierzę sań (ż, D lp sani)
pełznąć pilźć (pełzę, pilzie, pełzą, pilź, pełzł, pełzła, pilźli, pilzienie)
perła bisior (Ms lp bisierze)
Perperuna Piórpioruna, Przepioruna
Perun Piorun
perz (roślina Elymus repens) pilg
pęcherz miechur
pętla petla (D lm ptel), piotla (D lm piotel)
piana piana (Ms lp pienie)
picie żer (D lp żeru)
pić żreć (żrę, żre, żrą, żryj, żarł, żerli, żarty, żercie)
piec garnidło, piec, zied (D lp źda)
piec (garncarski) garn
piec (opiekać) dziec (dźgę, dźże, dźgą, dźżyj, dziegł, dźgła, dźgli, dźżony, dźżenie), żec (żgę, żże, żgą, żżyj, żegł, żgła, żgli, żżony, żżenie)
piec (prażyć) skwarzyć
piekący luty
piekło ad
pielęgnować pielegować, plegować
pielić pleć (pielę, piele, pielą, piel, pełł, pełła, pełli, pełty, pilcie)
pieniądz pieniądz, pieniąg
pieprz ppierz (D lp pieprzu)
pieprzyca (roślina Lepidium sp.) rzeżucha, żerzucha
piernik ppiernik
pieróg pieróg (D lp pierogu)
pierwsze mleko (krowy) mleziwo
pierwszy pierzwy, pierzwszy
pierzchnąć (uciec) pierść (pierzchę, piersze, pierzchą, piersz, pierzchł, pierszenie)
pies pies (D lp psa), psiec (D lp pieśca), sobaka
piesek psek (D lp pieska)
piesiec psiec (D lp pieśca)
pieszczoty łaska
piewca piewacz
piędź (odległość między końcami kciuka i palca środkowego, 1/3 łokcia lub 3/4 stopy) piądź (D lp piędzi)
piękny piekny, piekry
pilśń pilść (ż, D lp pilści)
Pilzno Pilźno
piosenka piasnka (D lm piasnek)
pióro pióro (Ms lp pierze)
pisklę pcicz (m, D lp pcicza), pcieniec (D lp pcieńca)
piwo braga, ół (D lp ołu)
plaster (miodu lub wosku) set (D lp sta), węza (D lm wąz)
plątać (jednokr., ndk) pląść (plętę, plęcie, plętą, plątł, plętła, plętli, plęciony, plęcienie)
plecionka pleć (ż, D lp pleci), plotka (D lm plotek)
pleciuga zmuda
pleść głupstwa blać (bleję, bleje, bleją, blał, blali, blanie)
plewić pleć (pielę, piele, pielą, piel, pełł, pełła, pełli, pełty, pilcie)
plucha ślęganina
pluć plwać (pluję, pluje, plują, pluj, plwał, plwany, plwanie)
płanetnik chmurnik, obłocznik, płanetnik
płat ryby (przeciętej w poprzek) zwono
płaz płóz (D lp płoza)
płesznik (roślina Plantago psyllium) błeszka (D lm błszek)
płoć (ryba Rutilus rutilus) płoć (ż, D lp płoci), płotew (ż, D lp płotwi)
płot gródza, tyn
płoza sań (ż, D lp sani)
pług (prymitywny) socha
płukać płókać
pniak (z korzeniami) karcz
po omacku omacką
pochłaniać żreć (żrę, żre, żrą, żryj, żarł, żerli, żarty, żercie)
pochówek grapa, gropa, irpa, rapa, ropa, rupa
poczuć głód wzłaknąć
Podaga (demon kobiecy) Podaga
podarunek (drobny) czacze lub czaczo (n, D lp czacza)
podążać bieżeć (bieżę, bieży, bieżą, bież, bieżał, bieżeli, bieżenie), śpieć (śpieję, śpieje, śpieją, śpiej, śpiał, śpieli, śpienie)
podejrzenie sąmnia
podłużne naczynie (z jednego kawałka drewna) ncew (ż, D lp necwi), ńcew (ż, D lp niecwi)
podjudzać szczwać (szczuję, szczuje, szczują, szczuj, szczwał, szczwany, szczwanie)
podmokła łąka tymiano (Ms lp tymienie), tyśmiano (Ms lp tyśmienie)
podnieta podniata (Ms lp podniecie)
podobno pono
podpalać poddziegać, podżegać
podpalić poddziec (podedźgę, podedźże, podedźgą, poddzież, poddziegł, podedźgła, podedźgli, podedźżony), pod|żec, podeżgę, podeżże, podeżgą, pod|żeż, pod|żegł, podeżgła, podeżgli, podeżżony
podpiec poddziec (podedźgę, podedźże, podedźgą, poddzież, poddziegł, podedźgła, podedźgli, podedźżony), pod|żec, podeżgę, podeżże, podeżgą, pod|żeż, pod|żegł, podeżgła, podeżgli, podeżżony
podpiekać poddziegać, podżegać
podrostek (dziecko, młodzieniec) otrok
podstawa warsztatu tkackiego staciwa (lm)
podstęp leść (ż, D lp lści)
podstępny lściwy
podwórze dworzyszcze, sioło (Ms lp siele, D lm siół)
podział dział (Ms lp dziele), podział (Ms lp podziele)
podziałać skucić (skucę, skuci)
poganiać szczwać (szczuję, szczuje, szczują, szczuj, szczwał, szczwany, szczwanie)
pogłębiać głębić
pogoda deszczowa mokiew (ż, D lp mokwi), mokwa
pogrzebacz odzieg (D lp odziega), ożeg (D lp ożega)
poić pitać (pitam, pita)
pojawiać się (o robactwie) ląc się (lęże się)
pokarm broszno, pieróg (D lp pierogu), żyr (D lp żyru), później żer (D lp żeru)
pokazywać jawić
pokój (pomieszczenie) istba (D lm isteb) lub stba (D lm steb)
pokój (spokój) gój (D lp goju), mir, później mier
pokrywać się wilgotną, lepką substancją ślznąć, śliznąć
pokrzywa karprzywa, koprzywa
polana polana (Ms lp polenie)
polano polano (Ms lp polenie)
połknąć pogłcić (pogłcę, pogłci)
połoz płóz (D lp płoza)
połykać pogłcać, żreć (żrę, żre, żrą, żryj, żarł, żerli, żarty, żercie)
pomieszczenie (mieszkalne) sioło (Ms lp siele, D lm siół)
pomyślność gój (D lp goju)
popędliwy bar|zdy, bar|zy
popędzać szczwać (szczuję, szczuje, szczują, szczuj, szczwał, szczwany, szczwanie)
popielaty szady (M lm m-os szedzi)
popiół piepiół (D lp piepiołu, Ms lp piepiele), popiół (D lp popiołu, Ms lp popiele), zoła
poprzeczna belka błozina, błozno
popychać tec (tkę, tcze, tką, tczyj, tekł, tkła, tkli, tczony)
portki partki
porwać pochopić
porządkować chluć (chluję, chluje, chlują), chludzić, kludzić
porządny chędogi
posądzenie sąmnia
posiłek popołudniowy jużyn lub jużyna
posłuszny przyściepny, przyścipny
postanowienie um
pośpiech śpiech
poświata poświata (CMs lp poświecie)
potężny święty
potknięcie ustark
potomek potomek (D lp potomka), nieć
potomkini potomka, nieść (ż, DCMs lp nieścierzy, B lp nieścierz, N lp nieścierzą, MBW lm nieścierze, D lm nieściór, C lm nieściorom, N lm nieściorami, Ms lm nieściorach), później nieść (ż, DCMs lp nieści), nieścierz (ż, DCMs lp nieścierzy), nieściora (D lm nieściór)
potrząsać tarpać
potwarca sok
poważanie catew (ż, D lp catwi)
powątpiewać sąmnieć (sąmnię, sąmni, sąmnią, sąmnij, sąmniał, sąmnieli, sąmniany, sąmnienie)
powiadać kazać (każę, każe), wiecić
powiedzieć kazać (każę, każe); skazać (skażę, skaże)
powieka wiedza
powieść się wydarzyć się
powściągać chełzać
powściągnąć ochełznąć
poza tym ce
pozbawić kogoś (butów, ubrania) wyzuć (wyzuję, wyzuje, wyzują, wyzuj, wyzuł, wyzuła, wyzuli, wyzuty, wyzucie)
pozdrawiać całować
poziom poziem
poziomka poziemka
pozostałość otlek
pozostałość po pożarze dźgliszcze, żgliszcze
pożar podziega, pożega
pożądliwy łasy
pożerać żreć (żrę, żre, żrą, żryj, żarł, żerli, żarty, żercie)
pożoga podziega, pożega
pożywianie się żer (D lp żeru)
pożywienie chrona, żyr (D lp żyru), później żer (D lp żeru)
półmisek ździała (CMs lp ździele)
północ (strona świata) siewiór (MsW lp siewierze)
północny siewierzny (f.kr. siewierzen)
prababka prababa
praca proca
pracować procować
pradziadek pradziad (MsW lp pradziedzie)
pragnąć (mocno) tsknić, później cknić
pragnienie łaskardź (ż, D lp łaskardzi)
prawa ręka dzieśnica
prawda iścina
prawdziwy isty
prawi pry
prawica (prawa ręka) dzieśnica
prawnuczka prawnęka, prawnuka
prawnuk prawnęk
prawy dziosny (M lm m-os dzieśni)
prażyć skwarzyć
precz świenie, śwień
pręt żelazny żeleźce
prosić bóstwo mleść (mlodę, mledzie, mlodą, mledź, mlódł, mlodła, mledli, mledziony, mledzienie), młodzić, modlić
prostytutka blądź (ż, D lp blędzi)
prowadzić wieść (wiodę, wiedzie, wiodą, wiedź, wiódł, wiodła, wiedli, wiedzienie)
próchnieć tleć (tleję, tleje, tleją, tlej, tlał, tlała, tleli, tlony)
prócz świenie, śwień
próg (na rzece) skok, słop
próżny prózdny (M lm m-os próźdźni, f. kr. próździen), później prózny (M lm m-os próźni)
pruć próć (porzę, porze, porzą, pórz, prół, próła, próli, próty, prócie)
prychać pierść (pierzchę, piersze, pierzchą, piersz, pierzchł, pierszenie)
prymitywny pług socha
przebaczyć rozrzeszyć
przebiegłość leść (ż, D lp lści)
przebiegły lściwy
przebijać (jednokr.) bóść (bodę, bodzie, bodą, bódź, bódł, bodła, bodli, bodziony, bodzienie)
przebijać (wielokr.) bodać (bodam, boda, bodają)
przebywać bawić
przecierać ceścić
przeć przeć (prę, prze, prą, przyj, parł, pierli, party, piercie)
przed, przede przód, przode
przejrzysty źrzeciedlny, później źreciedlny
przekraczać rzekę gazić (gażę, gazi, gażą, gaź, gaził, gaziony)
przełęcz przysłop, słop
przełykanie żer (D lp żeru)
przemoknąć ślęgnąć
przemoknięty prześlągły
przepaść grapa, gropa, irpa, rapa, ropa, rupa
przepowiadać gatać
przepraszać łaskać
przerazić użasnąć (użasnę, użaśnie, użasnął lub użasł, użaśnięcie), także urzasnąć, użaść (użasnę, użaśnie, użasł, użaście)
przerażać użasać
przerażenie użas
przerębla przerębia
przesiąknąć wilgocią ślęgnąć
przestać być zabyć (zabędę, zabędzie, zabądź, zabył, zabyty, zabycie)
przestawać być nabrzmiałym kląść (klęsę, klęsie, klęsą, kląsł, klęsła, klęśli, klęsiony, klęsienie)
przestraszyć żasnąć
przewidywanie złych następstw niepeć (ż, D lp niepci)
przewrót (rebelia) kromoła (D lm kromół)
przez, przeze czrzez, czrzóz, czrzoze, później trzez, trzóz, przóz, przoze, pro (+ B)
przezroczysty czyry, później czery
przędziwo (przygotowane do przędzenia) kądziel (ż, D lp kądzieli)
przód przód (Ms lp przedzie)
przychylność łaska
przychylny przyściepny, przyścipny
przykucnąć przyczępnąć, przyczępnął
przyjaciel drug (M lm drudzy)
przyjaźń nawiść (ż, D lp nawiści)
przylegać lpieć (lpię, lpi, lpią, lpij, lpiał, lpieli, lpienie)
przylepiać się lnąć (lnę, lnie, lną, lnij, lnął, lnęła, lnęli, lnienie)
przymilanie się łaska
przysięgać swarzyć
psocić broić
pstrąg pstrąg, pstrew (ż, D lp piestrwi)
psuć kazić (każę, kazi)
pszczoła bczoła (CMs lp bczele)
pszonak (roślina Erysimum sp.) rzeżucha, żerzucha
pszono (ziarno prosa oczyszczone z łuski) pszono (Ms lp pszenie)
ptak pcica, pcicz (m, D lp pcicza), pcieniec (D lp pcieńca), peć (m, D lp pcia), petka (D lm ptek), petwa (D lm ptew), pta (ż, D lm pet), ptach, ptew (ż, D lp petwi)
puchnąć brzęknąć, puść (puchę, pusze, pusz, puchł, puchła, puchli, puszony, puszenie)
pudełko kówczeg
pułapka słop
pułk pełk, później także półk
purchawka pierzchawka
pustynia pustew (ż, D lp pustwi)
pustkowie pustew (ż, D lp pustwi), samota
raczej pacze
rada (zgromadzenie) duma
Radogost Radogost, Redgost
ramię plece (n, D lp pleca, lpd plecy)
rąbek skut
rebelia kromoła (D lm kromół)
relikwiarz raka
reszta (pozostałość) otlek
rewolta kromoła (D lm kromół)
rezultat (działania) skutek (D lp skutku)
ręcznik brysadło
ręka ręka (MBW lpdw ręce, DMs lpdw ręku, CN lpdw rękoma, MBW lm ręki, D lm rąk, C lm rękom, N lm rękami, Ms lm o rękach)
robactwo wierzmie
robak czerzw (D lp czerzwia)
robić dziać (dzieję, dzieje, dzieją, dziej, dział, dziali, dziany, dzianie)
robić coś złego broić
rodzina siemia
rosnąć róść (rostę, roście, rostą, rościj, rósł, rosła, rośli, rościenie)
rosnąć (dobrze) śpieć (śpieję, śpieje, śpieją, śpiej, śpiał, śpieli, śpienie)
roślina (dzika, nieuprawiana) świerzep, świerzop
rozgarniać gartać, grześć (grzebę, grzebie, grzebą, grzebł, grzebiony, grzebienie)
rozgrzeszyć rozrzeszyć
rozkuwać cepić (cepię, cepi)
rozłupywać skolić (skolę, skoli, skolą, skól, skolił, skolony, skolenie)
rozmawiać biesiadować
rozmnażać ląc (lęgę, lęże, lęgą, lęż, lągł, lęgła, lęgli, lężenie)
rozmowa biesiada (Ms lp biesiedzie)
rozpadać się tleć (tleję, tleje, tleją, tlej, tlał, tlała, tleli, tlony)
rozpalać gniecić (gniecę, gnieci, gniecą, gnieć, gniecił, gniecenie), niecić (niecę, nieci, nieć, niecił, niecenie)
rozpalić rozdziec (rozedźgę, rozedźże, rozedźgą, rozdzież, rozdziegł, rozedźgła, rozedźgli, rozedźżony, rozedźżenie), rozżec (rozeżgę, rozeżże, rozeżgą, rozżeż, rozżegł, rozeżgła, rozeżgli, rozeżżony, rozeżżenie), wzgniecić (wzgniecę, wzgnieci, wzgniecą, wzgnieć, wzgniecił, wzgniecenie), wzniecić (wzniecę, wznieci, wzniecą, wznieć, wzniecił, wzniecenie)
rozpocząć cząć (cznę, cznie, czną, cznij, czął, częła, częli, częty, częcie)
rozproszyć się pierść (pierzchę, piersze, pierzchą, piersz, pierzchł, pierszenie)
rozrąbywać szczleć (szczelę, szczele, szczelą, szczel, szczełł, szczełła, szczełli, szczołty, szczołcie), szczelić (szczelę, szczeli, szczelą, szczel, szczelił, szczeliła, szczelili, szczelony, szczelenie)
rozrywać próć (porzę, porze, porzą, pórz, prół, próła, próli, próty, prócie)
rozstrzygać semnieć, semnię, semni, semnią, semnij, semniał, semnieli, semniany, semnienie
rozszczepiać cepić (cepię, cepi), szczleć (szczelę, szczele, szczelą, szczel, szczełł, szczełła, szczełli, szczołty, szczołcie), szczelić (szczelę, szczeli, szczelą, szczel, szczelił, szczeliła, szczelili, szczelony, szczelenie), skolić (skolę, skoli, skolą, skól, skolił, skolony, skolenie)
roztapiać (podgrzewając) skwrzeć (skwrę, skwrze, skwrzał, skwrzeli, skwarty)
rozum um
rozwiązłość seksualna poróbstwo
rozwidlona gałąź rozsocha, socha
rozwidlony rozsochaty
rozwijać się śpieć (śpieję, śpieje, śpieją, śpiej, śpiał, śpieli, śpienie)
równina płoń (ż, D lp płoni)
rukiew łąkowa (roślina Nasturtium microphyllum) górew (ż, D lp górwi), rzeżucha, żerzucha
rukiewnik wschodni (roślina Bunias orientalis) świerzep, świerzop
rumak órz, także orz (D lp orza)
rura róra
rurka cewa
ryba pisk (m, D lp piska), piszcz (m), zew (ż, D lp zwi)
rycerz wiciądz (D lp wiciądza lub wiciędza, D lm wiciędzy)
ryczący rzewny (f.kr. rzwien)
ryczeć rzuć (rowę lub rzuję, rowie lub rzuje, rową lub rzują, rów lub rzuj, rówcie lub rzujcie, rzuł, rzuty, rzucie), rzwać (rzewę, rzewie, rzewą, rzew, rzewcie, rzwał, rzwany, rzwanie), rzwieć (rzwię, rzwie, rzwią, rzwij, rzwijcie, rzwiał, rzwieli, rzwiany, rzwienie)
ryć rzazać (rzeżę, rzeże, rzazał, rzazany, rzazanie)
ryj barna, rydło
ryś (ssak Lynx lynx) łyś (ż, D lp łysi)
rządca opiekadlnik
rzecz wiec
rzednąć rześć (rzadę, rzedzie, rzadą, rzedź, rzadł, rzadła, rzedli, rzedzienie)
rzeka (duża) źleje lub źlejo (M lm źlejosa, odm. jak niebo)
rzemyk do butów ściągiew (ż, D lp ściągwi)
rzepak (roślina Brassica napus) świerzep, świerzop
rześki bdry (f.kr. bedr)
rzetelny źrzeciedlny, później źreciedlny
rzezać rzazać (rzeżę, rzeże, rzazał, rzazany, rzazanie)
rzeźbić rzazać (rzeżę, rzeże, rzazał, rzazany, rzazanie)
rzeżucha (roślina Cardamine sp.) rzeżucha, żerzucha
rzucać brkać, brsać, ciepać, kidać (kidam, kida), mieść (miotę, miecie, mieć, miótł, miotła, mietli, mieciony, miecienie)
rzucać okiem glądać, glipać, źrzeć (źrzę, źrzy, źrzą, źrzyj, źrzał, źrzeli, źrzany, źrzenie), później źreć (źrę, źry, źrą, źryj, źrał, źreli, źrany, źrenie)
rzucić brknąć, brsnąć, ciepnąć, kinąć
rżeć r|zać, rżę, rże, rżą, rżyj, r|zał, r|zali, r|zany, r|zanie
rżnąć (jednokr.) rzznąć
rżnąć (wielokr.) rzazać (rzeżę, rzeże, rzazał, rzazany, rzazanie)
sadza czadz (ż, D lp czadzy)
sakwa sakiew (ż, D lp sakwi)
sałata bardokiew (ż, D lp bardokwi), łocyka
samotność samota
samotny dzik jedziniec
sapać sość (sopę, sopie, sopą, sop, sopcie, sopł, sopli, soście)
sarna sarna (CMs lp siernie)
sączyć z siebie (wilgotną, lepką substancję) ślizić (śliżę, ślizi, śliżą, śliż, śliził, śliżenie)
sąsiedni blizy
schludny chędogi
sejm sjem (D lp sejmu)
serce sierce
sędzia sędzia (m, DCMs lp sędzi, B lp sędzię)
sędziwy szedziwy
sęk mózg (D lp mozga)
siano siano (Ms lp sienie)
siara mleziwo
siąść sieść (siędę, siędzie, siędą, siądź, siadł, siadła, siedli, siedzienie)
sidła petla (D lm ptel), piotla (D lm piotel)
sieć mrzeża
siedem siedm
siedlisko siodło (Ms lp siedle, D lm siódł)
siekiera ciosło (Ms lp cieśle, D lm ciósł, ciosł)
sierp sierzp
sierść szerść (ż, D lp szerści)
siewca siejacz
sięgnąć siąc (sięgę, sięże, sięgą, siąż, siągł, sięgła, sięgli, siężony, siężenie)
silny bui (ż buja)
siłacz bora (m), borak, siłak
siła sprawcza Prawia (ż, D lp Prawi)
siodło siodło (Ms lp siedle, D lm siodeł), przysłop, słop
sioło siodło (Ms lp siedle, D lm siódł), sioło (Ms lp siele, D lm siół)
siostra siostra (Ms lp siestrze, D lm sióstr)
siostra babki praciota (CMs lp praciecie), stara ciota
siostra dziadka praciota (CMs lp praciecie), stara ciota
siostra matki sioła (CMs lp siele, D lm siół)
siostra męża złew (ż, D lp zełwi), zełwa, zołwa, zołwica
siostra ojca (lub matki) ciota (CMs lp ciecie)
siostra przyrodnia półsiostra (CMs lp półsiestrze, D lm półsióstr)
siostra żony świeni (ż), świeść (ż)
siostrzeniec (syn siostry) siestrzeniec (D lp siestrzeńca)
siostrzeniec współmałżonka pociotek
siostrzenica (córka siostry) siestrzenica
sito rzeszoto (Ms lp rzeszecie)
siwy szady (M lm m-os szedzi)
siwy (ze starości) szedziwy
siwy nalot na liściach szedź (ż, D lp szedzi)
skaliste wzgórze bardo (n, Ms lp bierdzie)
skarlały karsy
skarłowaciały karsy
skąd kędy, kęda, kędzie, kędu
skierka iskra (D lm iskr), iskrka (D lm iskrek)
skinąć pomanąć
składać jaja ląc (lęgę, lęże, lęgą, lęż, lągł, lęgła, lęgli, lężenie)
składać ofiarę żreć (żrę, żre, żrą, żryj, żarł, żerli, żarty, żercie)
skłonny do smutku teskliwy, tskliwy, później ckliwy
skorupa brsele, czrzep, trzep
skóra (kozia) jaźno, koża (D lp kóż)
skra iskra (D lm iskr)
Skrwa Strkwa
skrzydło krzydło
skrzynka raka, rakiew (ż, D lp rakwi)
skubać skuść (skubę, skubie, skubł, skubiony), także skubść
słabnąć mdzać (mdzam, mdza, mdzał)
słaby liny, mdły (f.kr. medł)
słonka (ptak Scolopax rusticola) słąkiew (ż, D lp słąkwi)
słońce słuńce
słota mokiew (ż, D lp mokwi), mokwa
słowo słowo (M lm słowiosa, odm. jak niebo)
słód braga, młoto
słup stłub, stłup
smagły śmiady (M lm m-os śmiedzi)
smok sań (ż, D lp sani), źmij
smucić nawić (nawię, nawi, nawią, naw, nawił, nawienie)
smucić się (jednokr.) nyć (nyję, nyje, nyją, nyj, nył, nycie)
smucić się (wielokr.) unywać
smutek tska, później cka (D lm tesk)
smutny tskny, później ckny (f.kr. teskn), teskny
sobota sąbota
soczewica lęca
spalić podziec (podźgę, podźże, podźgą, podzież, podziegł, podźgła, podźgli, podźżony), pożec (pożgę, pożże, pożgą, pożeż, pożegł, pożgła, pożgli, pożżony, pożżenie)
spierać się swarzyć się
spiżarnia kleć (ż)
splatać wiąźć (więzę, więzie, więzą, więź, wiązł, więzła, więźli, więziony, więzienie)
spodnie partki
spodziewać się doupwać (doupwam, doupwa), później doufać (doufam, doufa), później dufać (dufam, dufa)
spoglądać glądać, glipać, zierkać, źrzeć (źrzę, źrzy, źrzą, źrzyj, źrzał, źrzeli, źrzany, źrzenie), później źreć (źrę, źry, źrą, źryj, źrał, źreli, źrany, źrenie)
spokój mir, później mier
spotkać zrześć (zrzęcę, zrzęce, zrzęcz, zrzótł, zrzotła, zrzetli, zrzęcony, zrzęcenie)
sprawność umysłu um
sprytny chędogi
sprzączka (element pasa do spinania) prządzka, sprządzka, później przącka, sprzącka
sprzątać chluć (chluję, chluje, chlują), chludzić, kludzić, mieść (miotę, miecie, mieć, miótł, miotła, mietli, mieciony, miecienie)
sprzęt (domowy, kościelny, wojskowy) szczebrzuch
sprzęt (myśliwski) obierz (ż, D lp obierzy)
sprzyjać przyjać
srogi jary, luty
srogość jarość, lutość
ssać (mleko) mleźć (mlozę, mlezie, mlozą, mleź, mlózł, mlozła, mleźli, mleziony, mlezienie)
stać długo i bezczynnie starczeć
stać na sztorc starczeć
stadnik (koń) świerzep, świerzepiec
stado jato, kardo
starczać gonieć (gonieje, goniał), statczać
starczyć statczyć
stary maciory, matory, wiotchy (M lm m-os wiotsi)
statek korab (D lp korabia)
stawać się rzadkim rześć (rzadę, rzedzie, rzadą, rzedź, rzadł, rzadła, rzedli, rzedzienie)
stawać się śliskim ślznąć, śliznąć, śliżeć (śliżeję, śliżeje, śliżeją, śliżej, śliżał, śliżeli, śliżenie)
stawać się twardym cierść (cierzpę, cierzpie, cierzpą, cierzp, cierzpł, cierzpła, cierzpli, cierzpienie)
stawać się wklęsłym kląść (klęsę, klęsie, klęsą, kląsł, klęsła, klęśli, klęsiony, klęsienie)
stawać się zdrętwiałym cierść (cierzpę, cierzpie, cierzpą, cierzp, cierzpł, cierzpła, cierzpli, cierzpienie)
stawiać piec dźzać (dziżę, dziże, dziżą, dziż, dźzał, dźzany, dźzanie), źdać (zidzę, zidzie, zidzą, zidź, źdał, źdany, źdanie)
stąpać (przez błoto) capać
sterczeć starczeć, tarczeć
sterta barg, bierg
stok (góry) brzeg
storczyk starczyk
stóg (siana) barg, bierg, brodło lub bródło (D lm bródł)
strach użas
stracić nadzieję unyć (unyję, unyje, unyją, unyj, unył, unycie)
straszyć ląc (lękę, lęcze, lęką, lęcz, ląkł, lękła, lękli, lęczenie), żasać, żasić
straż stroża
strażnica majak
strome zbocze grapa, gropa, irpa, rapa, ropa, rupa
strome zbocze (dołu) ubiedrze
stromy brzeg rzeki słądew (ż, D lp słądwi)
strzała strzała (Ms lp strzele)
strzec brzec (brzegę, brzeże, brzegł, brzeżony)
strzelanie strzelba (D lm strzeleb)
Strzybóg Strzybóg (D lp Strzyboga)
strzykać muść (mudę, mudzie, mudą, mudź, mudł, mudzienie)
studnia kłodziądz (D lp kłodziądza, D mn kłodziędzy)
stukać bacić, batać
stulisz (roślina Sisymbrium sp.) rzeżucha, żerzucha
stygnąć chłóść (chłodę, chłodzie, chłodą, chłodź, chłódł, chłodła, chłodli, chłodzienie), styść (stydę, stydzie, stydą, stydź, stydł, stydzienie)
stygnąć (inch.) chłodnąć (chłodnę, chłodnie, chłodną, chłodnij, chłodnął, chłodnęła, chłodnęli, chłodnienie lub chłodnięcie), stydnąć
sumienie sąmnienie, później sumnienie
surowość jarość, lutość
surowy jary, luty
swatać snębić
swatanie swaćba (D lm swacieb)
Swaróg Swaróg (D lp Swaroga)
swat (osoba kojarząca narzeczonych) dziewosnąb (D lp dziewosnęba), później dziewosłąb (D lp dziewosłęba)
swoi (domownicy, rodzina) siemia
sympatia nawiść (ż, D lp nawiści)
syn brata (dla cioty) brataniec
syn brata (dla stryja) synowiec
syn brata współmałżonka pociotek
syn ciotki matki wuj cioteczny
syn ciotki ojca stryj cioteczny
syn przysposobiony (wzięty na wychowanie) pasierb
syn stryja ojca stryj stryjeczny
syn wuja ojca stryj wujeczny
syn stryja matki wuj stryjeczny
syn wuja matki wuj wujeczny
syn siostry siestrzeniec (D lp siestrzeńca)
syn siostry współmałżonka pociotek
syn Swaroga Swarożyc
syn władcy kniążę (n D lp kniążęcia)
synowa (żona syna) sncha, później snecha (D lm snech), błędnie jąć (ż, DCMs lp jęcierzy, B lp jęcierz, N lp jęcierzą, MBW lm jęcierze, D lm jęciór, C lm jęciorom, N lm jęciorami, Ms lm jęciorach), później jątrew (ż, D lp jątrwi)
sytość syć (ż, D lp syci)
szadź szedź (ż, D lp szedzi)
szafarz opiekadlnik
szaleć bełnować, błonić, gulać
szaleństwo jarość, lutość
szalony bui (ż buja), jary
szałas kąca, kącia, kącka
szaman (w religii słowiańskiej) wołchw
szarańcza wierzmie
szczebiotać blonować
szczęka szczeka
szczęście srzęca
szczuć szczwać (szczuję, szczuje, szczują, szczuj, szczwał, szczwany, szczwanie)
szczur ratew (ż, D lp ratwi)
szeląg sklądz (D lp sklądza, D lm sklędzy), szczląg, śćlądz (D lp śćlądza, D lm śćlędzy)
szelest chełst
szewc szwiec (DB lp szewca), szwiej (DB lp szwieja)
szkatułka kówczeg
szkło śćkło (D lm ściekł)
szkoda wrzód (D lp wrzodu, Ms lp wrzedzie)
szlam śliz (m, D lp ślizu)
szlifować rzazać (rzeżę, rzeże, rzazał, rzazany, rzazanie)
szmer szmer (D lp szemru)
szorstki karty
szpakowaty szady (M lm m-os szedzi)
szpik kostny mózg (D lp mózgu)
szron słona
sztacheta kół (D lp koła)
szturchać tarpać
szum gomon
szwagier (brat męża) dziewierz
szwagier (brat żony) szurza (odm. jak sędzia), szurzy (D lp szurzego), szurzyn
szwagier (mąż siostry) swojak, później swak
szwagier (mąż siostry męża) zełwin
szwagier (mąż siostry żony) paszenóg (D lp paszenoga)
szwagierka (siostra męża) złew (ż, D lp zełwi), zełwa, zołwa, zołwica
szwagierka (siostra żony) świeni (ż), świeść (ż)
szwagierka (bratowa, żona brata) złew (ż, D lp zełwi), zełwa, zołwa, zołwica
szwagierka (żona brata męża) jąć (ż, DCMs lp jęcierzy, B lp jęcierz, N lp jęcierzą, MBW lm jęcierze, D lm jęciór, C lm jęciorom, N lm jęciorami, Ms lm jęciorach), później jątrew (ż, D lp jątrwi)
szwagierka (żona brata żony) szurzyna
szwagrowie (bracia żony, zbiorowo) szurza (ż, D lp szurzy)
szybki bar|zdy, bar|zy
szybko bar|zo
ściana ściana (CMs lp ścienie)
ściągnąć (buty, ubranie) zuć (zuję, zuje, zują, zuj, zuł, zuty, zucie)
ścierka brysadło
ścieżka casta (CMs lp ceście), perć (ż, D lp perci), ścieżka (D lm śćżek), śćdza (D lm ściedz), śćga (D lm ścieg
ścinać (kłosy lub trawę przy pomocy sierpa) żąć (żnę, żnie, żną, żnij, żął, żęła, żęli, żęty, żęcie)
ściskać dawić (dawię, dawi, dawią, daw, dawił, dawiony, dawienie), żąć (żmę, żmie, żmą, żmij, żął, żęła, żęli, żęty, żęcie)
ślad ślad (MsW lp śledzie)
ślaz (roślina Malva sp.) ślaz (MsW lp ślezie)
śledziona śleziona (CMs lp ślezienie), słoziona (CMs lp słozienie)
Ślęża Ślędza
śliski ślizki
śliski nalot śliz (m, D lp ślizu), śliź (ż, D lp ślizi)
śliz (ryba Barbatula sp.) śliż (m, D lp śliża)
ślizgać ślizać
ślizgać się (po lodzie) łyzgać
ślusarz ślósarz
śluz słuz, śliz (m, D lp ślizu), śliź (ż, D lp ślizi)
śluz (z oczu) kapra
śmiały darny (M lm m-os dzierni), dar|zki (M lm m-os dzier|zcy)
śmiecić barlić
śmieć mieć (miem, mie, mieją, miej, miał, mieli, mienie)
śmiertelny śmiercielny (f.kr. śmiercielen)
śniady śmiady (M lm m-os śmiedzi)
śnieg (zmarznięty na wierzchu) słuz
śpieszyć się śpieć (śpieję, śpieje, śpieją, śpiej, śpiał, śpieli, śpienie)
śpiewak piewacz
świat nadrzędny Prawia (ż, D lp Prawi)
świat podrzędny (miejsce przebywania dusz zmarłych) Nawia (ż, D lp Nawi) albo Nawie (n, D lp Nawia)
świat rzeczywisty Jawia (ż, D lp Jawi)
Światowid Świętowit
świątynia (pogańska) kącina
świętować godować (goduję, goduje, goduj, godował, godowanie)
świder świerdzieł (D lp świerdła)
świecić świeść (świecę, świece, świecz, światł, światła, świetli, świecony, świecenie)
świekra świekrew (ż, D lp świekrwi)
tabliczka brsele
tak tako, owako
talerz ździała (CMs lp ździele)
talerz (drewniany) biud (m), biudo (n)
tam tamo
tama brodło lub bródło (D lm bródł), gródza
tańczyć pląść (plęszę, plęsze, plęszą, pląsł, plęsła, plęsli, plęszony, plęszenie)
taran prok
tarnina (roślina Prunus spinosa) ciernina
tasznik (roślina Capsella sp.) rzeżucha, żerzucha
tego roku latoś
teraz nnie, ny, nynie, ten raz
teraźniejszy nyniejszy
terkotać tarkotać
terpać tarpać
teściowa (matka męża) świekrew (ż, D lp świekrwi)
teściowa (matka żony) ćszcza lub ćścia, później ćcza lub ćcia (D lm cieszcz lub cieść), później tszcza (D lm teszcz), tścia (D lm teść), teścia
teść (ojciec męża) świekier (D lp świekra)
teść (ojciec żony) cieść (D lp ćścia, później ćcia, tścia), teść (D lp tścia)
też teże
tęsknić muść (mudę, mudzie, mudą, mudź, mudł, mudzienie), tsklić (się), później cklić (się), tsknić, później cknić
tęskno tskło, później ckło, cło
tęsknota tska, później cka (D lm tesk)
tęskny tskny, później ckny (f.kr. teskn), teskny
tętent tęten (D lp tętna)
tkać tec (tkę, tcze, tką, tczyj, tekł, tkła, tkli, tczony)
tkliwy rzewny (f.kr. rzwien)
tkwić tarczeć, tczeć (tczę, tczy, tczą, tczyj, tczał, tczała, tczeli, tczony), tkwieć (tkwię, tkwi, tkwią, tkwij, tkwiał, tkwieli, tkwiany)
tlić się znieć (znieję, znieje, znieją, zniej, zniał, zniała, znieli, znienie)
tłoczyć (winogrona) dawić (dawię, dawi, dawią, daw, dawił, dawiony, dawienie), dłabić (dłabię, dłabi, dłabią, dłab, dłabiony, dłabienie)
tłuc tlec (tłukę, tłucze, tłuką, tłucz, tlekł, tlekła, tlekli, tleczony)
tłuczek stępa
tłum ciszczba (D lm ciszczeb)
tłuszcz żyr (D lp żyru), później żer (D lp żeru)
to, co kapie kapra
topić (podgrzewając) skwrzeć (skwrę, skwrze, skwrzał, skwrzeli, skwarty)
topielisko bara
topór (tzw. brodaty) bródew (ż, D lp bródwi)
torba sakiew (ż, D lp sakwi)
towarzysz drug (M lm drudzy)
tracić czas mudzić (mudzę, mudzi, mudzą, mudź, mudził, mudzenie)
tracić nadzieję unywać
tracić otuchę nyć (nyję, nyje, nyją, nyj, nył, nycie)
tracić siły linieć
trawieniec (czwarta komora żołądka u przeżuwaczy) ślaz (MsW lp ślezie)
troszeczkę ściebłko
trud proca
trumna raka, rakiew (ż, D lp rakwi)
trup naw (m, D lp nawia)
trybula ogrodowa (roślina Anthriscus cerefolium) szczebrzuch
trzcina (roślina Phragmites sp.) cewnica
trzeba trza
trzeć trzeć (trę, trze, trą, trzyj, tarł, cierli, tarty, ciercie)
trzewia czrzewia (lm), później trzewia
trzewik czrzew (D lp czrzewia), później trzew (D lp trzewia)
trzęsawisko mrokiew (ż, D lp mrokwi)
trzoda czrzoda (Ms lp czrzedzie, D lm czrzód), później trzoda (CMs lp trzedzie, D lm trzód)
trzon czrzon (Ms lp czrzenie), później trzon (Ms lp trzenie)
trzonek czrzon (Ms lp czrzenie), później trzon (Ms lp trzenie)
trzy trzy (MW m-os trzej, DMs trzech, B m-os trzech, C trzem, N trzemi)
Trzygłów Trzygłów (D lp Trzygłowa)
tu samo, siemo, sam, siem
tucznik brów (D lp browa)
tunika sroka, sroczka
turkawka (ptak Streptopelia turtur) gardlica
turkotać tarkotać
tutor opiekadlnik
twardy twardy (M lm m-os ćwierdzi)
tworzyć zmarszczki (na tkaninie) garbić, gurbić
twardy (moralnie) gardy
twierdza ćwierdza
twierdzić ćwierdzić
tworzyć szczelinę szczleć (szczelę, szczele, szczelą, szczel, szczełł, szczełła, szczełli, szczołty, szczołcie), szczelić (szczelę, szczeli, szczelą, szczel, szczelił, szczeliła, szczelili, szczelony, szczelenie)
tyczka tycz (ż, D lp tyczy)
tygiel tagan
tykwa tykiew (ż, D lp tykwi)
tylko jedno, jeno
tyłek gąz (D lp gęzu), pierdziel (ż, D lp pierdzieli), rząp (D lp rząpa), rzyć (ż, D lp rzyci)
tyrpać tarpać
ubierać się ogartać
ubytek wrzód (D lp wrzodu, Ms lp wrzedzie)
ucho ucho (MBW lpdw uszy, DMs lpdw uszu, CN lpdw uszyma, MBW lm ucha, D lm uch, C lm uchom, N lm uchami, Ms lm o uchach)
uciążliwy zmudny (f.kr. zmudzien)
uciec prychając pierść (pierzchę, piersze, pierzchą, piersz, pierzchł, pierszenie)
uczciwy czestny lub cześćny (f.kr. czścien, później ccen, cen), czstny (f.kr. czestn), później cny, źrzeciedlny, później źreciedlny
uczestnik uczęstnik
uczta biesiada (CMs lp biesiedzie), pir, później pier, żer (D lp żeru)
ucztować godować (goduję, goduje, goduj, godował, godowanie)
uczyć maczyć (maczę, maczy, maczą, macz, maczył, maczony, maczenie)
uczynić skucić (skucę, skuci)
udać się wydarzyć się
udawać się śpieć (śpieję, śpieje, śpieją, śpiej, śpiał, śpieli, śpienie)
uderzać bacić, batać
uderzenie ustark
udział dział (Ms lp dziele), udział (Ms lp udziele), kawalec (D lp kawalca)
ufać doupwać (doupwam, doupwa), później doufać (doufam, doufa), później dufać (dufam, dufa), pwać (pwam, pwa, pwają, pwaj, pwał, pwanie), upwać
ujrzeć ochabić
umieć maczeć (maczeję, maczeje, maczeją, maczej, maczał, maczeli, maczany, maczenie)
umiejący się podobać przyściepny, przyścipny
upadać na duchu tsknąć, tsknić, później cknąć, cknić
upał skwar lub skwara
upiększać piekrzyć (piekrzę, piekrzy, piekrzą, piekrz, piekrzył, piekrzenie)
upiór wąpierz
upominać swarzyć
uporządkowany schludny (f.kr. schludzien)
urwisko słop
usta barna
usterka ustark lub ustarka
uszczęśliwiać błożyć (błożę, błoży, błożą, błóż, błożył, błożyli, błożenie)
utarty casty (MW lm m-os ceści)
utykać (więznąć) wiąźć (więzę, więzie, więzą, więź, wiązł, więzła, więźli, więziony, więzienie)
uwierać żąć (żmę, żmie, żmą, żmij, żął, żęła, żęli, żęty, żęcie)
uwolnić rozrzeszyć
uzda br|zda (D lm brezd)
uzdrawiać badłować, celić, leczyć
uzdrowiciel badli
uzdrowienie całew (ż, D lp całwi)
w dniu we dnie
w hełmie (mający hełm na głowie) oszłomiony
w kierunku k, kie (+ C)
w pobliżu bliz, blizo, blizu, bliź
w rzeczywistości jawie
wafel onrót
walczyć broić, bróć (borzę, borze, borzą, bórz, brół, bróła, bróli, brócie)
wałek pod głowę błozina
wampir wąpierz
wanna bednia, gbeł (D lp giebła)
warga barna
warkocz kczyca
Warta Warta (CMs lp Wiercie)
wątpić sąmnieć (sąmnię, sąmni, sąmnią, sąmnij, sąmniał, sąmnieli, sąmniany, sąmnienie), semnieć się (semnię się, semni się, semnią się, semnij się, semniał się, semnieli się, semnienie się), unywać
wątpienie sąmnienie, później sumnienie
wątpliwość sąmnia
wbijać się wiąźć (więzę, więzie, więzą, więź, wiązł, więzła, więźli, więziony, więzienie)
Weles Wielos (Ms lp Wielesie), Weles, Wieles, Wlos (Ms lp Wlesie), Włos, Wołos
wełna wełna (CMs lp wilnie)
wesele brak, wiesiele
wesoły wiesioły (MW lm m-os wiesieli)
wędka wądka (D lp wędek), węda (D lm wąd)
wędzidło br|zda (D lm brezd)
węgiel wągl (D lp węgla)
węszyć (jednokr.) jaść (jadę, jadzie, jadą, jadź, jadł, jadli, jadziony, jadzenie)
węszyć (wielokr.) jadać
węzeł wązł (D lp węzła)
węzeł sieci mózg (D lp mozga)
wiać mieść (miotę, miecie, mieć, miótł, miotła, mietli, mieciony, miecienie), puść (puchę, pusze, pusz, puchł, puchła, puchli, puszony, puszenie)
wiaderko cebrek (D lp cberka lub dzberka), kbieł (później gbeł, D lp kiebła), węborek
wiadro cber lub dzber (D lp cebra), wębór (D lp wębora), wiadro (Ms lp wiedrze)
wiano szczebrzuch, wiano (Ms lp wienie)
wiąz górski brzost, Ms lp. brzeście
wiąz szypułkowy ilem (D lp ilmu), lem (D lp lmu), limak
wiązać rzeszyć
wić (splatać) wiąźć (więzę, więzie, więzą, więź, wiązł, więzła, więźli, więziony, więzienie)
widły rozsocha, socha, widła (lp)
widzicie cie
wiec (zgromadzenie) wiece
wiedzieć maczeć (maczeję, maczeje, maczeją, maczej, maczał, maczeli, maczany, maczenie)
wielbić żreć (żrę, żre, żrą, żryj, żarł, żerli, żarty, żercie)
Wieles Wielos (Ms lp Wielesie), Weles, Wieles, Wlos (Ms lp Wlesie), Włos, Wołos
wielki wieliki
wieprz brów (D lp browa)
wiertło (drewniane) nabodzaz (D lp nabodzaza, Ms lp nabodzezie), później niebozas
wierzchołek góry (bezleśny) gola, golina, gól (ż, D lp goli)
wierzytelny wierzycielny (f.kr. wierzycielen)
wieść wieść (wiodę, wiedzie, wiodą, wiedź, wiódł, wiodła, wiedli, wiedzienie)
więc tegdy, więce
więcej bolej, pacze
więdnąć wiąść (więdę, więdzie, więdą, więdź, wiądł, więdła, więdli, więdzienie)
większy bolszy
więznąć wiąźć (więzę, więzie, więzą, więź, wiązł, więzła, więźli, więziony, więzienie)
wikłać (jednokr., ndk) pląść (plętę, plęcie, plętą, plątł, plętła, plętli, plęciony, plęcienie)
wilczy dół słop
wilczyca wilczy (DCMsW lp wilczy, B lp wilczę, N lp wilczą, MBW lm wilcze, D lm wilcz, odm. podobna jak gospodyni)
winnica winogród (D lp winogrodu)
winogrona groździe
wioska siodło (Ms lp siedle, D lm siódł), wieska (D lm wsek)
wiosłować grześć (grzebę, grzebie, grzebą, grzebł, grzebiony, grzebienie)
wiosna wiosna (CMs lp wieśnie)
wiotki wiotchy (M lm m-os wiotsi)
wiór iwiór (D lp iwioru, Ms lp iwierze), wiór (D lp wioru, Ms lp wierze)
wir wir, później wier
wir (na rzece) bełch (D lp bełchu), bełcz (D lp bełczu), bełk (D lp bełku)
wiśnia wiśnia (D lm wisień)
wkładać tec (tkę, tcze, tką, tczyj, tekł, tkła, tkli, tczony)
wklęsła patelnia panew (ż, D lp panwi)
wklęsła powierzchnia panew (ż, D lp panwi)
wlec wlec (wlekę, wlecze, wleką, wlecz, wlekł, wleczony, wleczenie)
władać (jednokr.) włóść (włodę, włodzie, włódł, włodła)
władać (wielokr.) włodać
władca włodarz, włódca, włódew (m, D lp włódwia)
Władysław Włodzisław
władza włodza
własny włostny (f.kr. włościen)
właściciel włościciel
Włoch Włoch
włos kądła (D lm kędeł)
włos (zwierzęcia) tłak
włożyć (buty, ubranie) obuć (obuję, obuje, obują, obuj, obuł, obuty, obucie)
wnętrzności bełbełchy
wnuczka wnęka, wnuka
wnuczka stryja, wuja lub ciotki nieść (ż, DCMs lp nieścierzy, B lp nieścierz, N lp nieścierzą, MBW lm nieścierze, D lm nieściór, C lm nieściorom, N lm nieściorami, Ms lm nieściorach), później nieść (ż, DCMs lp nieści), nieścierz (ż, DCMs lp nieścierzy), nieściora (D lm nieściór)
wnuk wnęk, wnuk
wnuk stryja, wuja lub ciotki nieć
wodospad skok, słop
wole szczółw (ż, D lp szczółwi)
wolno (można) leć
wolność lecieństwo
Wołoch Włoch
Wołos Wielos (Ms lp Wielesie), Weles, Wieles, Wlos (Ms lp Wlesie), Włos, Wołos
Wołoszczyzna Włoszczyzna
wołowina gowiędzina
worek sakiew (ż, D lp sakwi)
wozić (wielokr., bez wyraźnego celu) ważać (waża, ważaj, ważał, ważali, ważany)
wół gów (m D lp gowia)
wprawiać w zdumienie (jednokr.) żasić
wprawiać w zdumienie (wielokr.) żasać, użasać
wprawić w przestrach użasnąć (użasnę, użaśnie, użasnął lub użasł, użaśnięcie), także urzasnąć, użaść (użasnę, użaśnie, użasł, użaście)
wprawić w zdumienie użasnąć (użasnę, użaśnie, użasnął lub użasł, użaśnięcie), także urzasnąć, użaść (użasnę, użaśnie, użasł, użaście), żasnąć
wróżyć gaść (gadę, gadzie, gadą, gadź, gadł, gadli, gadziony, gadzienie), gatać
wrzeciono wrzeciono (Ms lp wrzecienie)
wrzeć wrzeć (wrzę, wrze, wrzą, wrzyj, wrzał, wrzała, wrzeli, wrzenie)
wrzód wrzód (D lp wrzodu, Ms lp wrzedzie)
współczuję luto mi jest
współsługa klewrzot (Ms lp klewrzecie)
wstrętny gardy, gnęśny (f.kr. gnęsien), gnuśny (f.kr. gnusien)
wstyd chułość
wsuwać tec (tkę, tcze, tką, tczyj, tekł, tkła, tkli, tczony)
wściekłość jarość, lutość
wściekły jary
wtedy tegdy, w tegdy
wujek (brat matki) wuj
wujek (brat ojca) stryj
wujek (mąż siostry matki) posiół (D lp posioła, MsW lp posiele)
wujek (mąż siostry ojca lub matki) cieciec (D lp ciećca), naciot (MsW lp naciecie), pociot (MsW lp pociecie)
wychowywać godować (goduję, goduje, goduj, godował, godowanie)
wycierać ceścić
wydawać odgłos jak skwarki skwierczeć
wydzielać wilgoć ślznąć, śliznąć
wydzielina gruczołów śluzowych słuz
wygarniać (popiół z paleniska) wygartać
wyginać gibać
wykluwać się z jaja (o pisklęciu) ląc się (lęże się)
wyleczyć ocelić
wylosowany udział kawalec (D lp kawalca)
wymiotować blwać (bluję, bluje, blują, bluj, blwał, blwali, blwanie)
wynagrodzenie mzda (D lm miezd)
wypłuczysko prórew (ż, D lp prórwi)
wypowiadać uroczyście swarzyć
wyraj Prawia (ż, D lp Prawi)
wyraźny źrzeciedlny, później źreciedlny
wyrób ceramiczny skędól (D lp skędola)
wyrzynać rzazać (rzeżę, rzeże, rzazał, rzazany, rzazanie)
wyskok skok
wystarczyć wystatczyć
wywijać mać (mam, ma, mają, mał, mali, many, manie), majać (majam, maja, mają, majał, majali, majany, majanie)
wywołać przerażenie użasnąć (użasnę, użaśnie, użasnął lub użasł, użaśnięcie), także urzasnąć, użaść (użasnę, użaśnie, użasł, użaście)
wyzdrowieć gonioznąć (gonioznę, gonieźnie, goniozną, gonieźnij, gonieźnięcie)
wyżymać żąć (żmę, żmie, żmą, żmij, żął, żęła, żęli, żęty, żęcie)
wzgórze chełm
wzgórze (skaliste) bardo (n, Ms lp bierdzie)
wziąć jąć (imę, imie, imą, imij, jął, jęła, jęli, jęty, jęcie)
wzniecić wzgniecić (wzgniecę, wzgnieci, wzgniecą, wzgnieć, wzgniecił, wzgniecenie), wzniecić (wzniecę, wznieci, wzniecą, wznieć, wzniecił, wzniecenie)
wzniesienie brzeg
wzrost rost
z (czymś) s, se (+ N)
z (wnętrza) z, ze (+ D)
z okaleczonym uchem karny
z powierzchni (czegoś) s, se (+ D)
z rozmachem na odlew, na otlew
z wydatnym brzuchem bełchaty
za pro (+ B)
zabrać się (za coś / do czegoś) jąć się (za coś)
zacząć cząć (cznę, cznie, czną, cznij, czął, częła, częli, częty, częcie)
zaczynać czuć głód wzłakać (wzłaczę, wzłacze, wzłaczą, wzłacz, wzłakał, wzłakanie)
zagarniać grześć (grzebę, grzebie, grzebą, grzebł, grzebiony, grzebienie), mieść (miotę, miecie, mieć, miótł, miotła, mietli, mieciony, miecienie)
zając zając, zająk (D lp zająka)
zajść w ciążę zabrzenić
zakwitać, kwitnąć kwtnąć (kwtnę, kwtnie, kwtną, kwtnij, kwtnął, kwtnęła, kwtnęli, kwtnienie)
zamachać zamanąć
zamiar um
zamierać nyć (nyję, nyje, nyją, nyj, nył, nycie)
zaniepokojony tskny, później ckny (f.kr. teskn), teskny
zanikać nic (nikę, nicze, niką, nicz, nikł, nikli, niczenie)
zaostrzony pal kół (D lp koła)
zapłacić żleść (żlodę, żledzie, żlódł, żlodła, żledli, żledzony, żledzenie)
zapłata mzda (D lm miezd), wet
zapomnieć zabyć (zabędę, zabędzie, zabądź, zabył, zabyty, zabycie)
zapraszać kanić (kanię, kani, kanią, kanił, kaniony)
zaprzęgać prząc (przęgę, przęże, przęgą, przągł, przęgła, przężony, przężenie)
zaraz śpiechem
zaręczać (swatać, żenić) snębić
zarzewie żarzewie
zasmucić unawić (unawię, unawi, unawią, unaw, unawił, unawienie)
zasmucić się unyć (unyję, unyje, unyją, unyj, unył, unycie)
zaś lepak, pak, za się
zatrwożyć się zżasnąć się, także zrzasnąć się
zawadzenie ustark
zawierać wrzeć (wrę, wrze, wrą, wrzyj, warł, warty, warcie)
zbiornik wody łokiew (ż, D lp łokwi), źleje lub źlejo (M lm źlejosa, odm. jak niebo)
zbocze (strome) grapa, gropa, irpa, rapa, ropa, rupa
zboże chrona
zbroja breń (ż, D lp brni), brnia (D lm breń)
zdrajca sradźca, później srajca
zdrowieć gonieźć (goniozę, goniezie, goniozę, gonieź, goniózł, goniozła, gonieźli, goniezienie), gonioznąć (gonioznę, gonieźnie, goniozną, gonieźnij, gonieźnięcie)
zdrowy cały (M lm m-os celi)
zdumieć przeżasnąć, użasnąć (użasnę, użaśnie, użasnął lub użasł, użaśnięcie), także urzasnąć, użaść (użasnę, użaśnie, użasł, użaście)
zdumienie użas
zdumiewać użasać
zdun źdun
zerkać glądać, glipać, zierkać, źrzeć (źrzę, źrzy, źrzą, źrzyj, źrzał, źrzeli, źrzany, źrzenie), później źreć (źrę, źry, źrą, źryj, źrał, źreli, źrany, źrenie)
zgadywać gaść (gadę, gadzie, gadą, gadź, gadł, gadli, gadziony, gadzienie)
zgaga (uczucie pieczenia w przełyku) zdaga
zgarniać gartać
zgiełk giełk
zginąć sczoznąć (sczoznę, sczeźnie, sczozną, sczeźnij, sczoznął, sczoznęli, sczeźnięcie)
zgliszcze dźgliszcze, żgliszcze
zgraja chąsa
zgromadzenie duma, wiece
ziarno zarno (Ms lp ziernie)
ziarno (prosa oczyszczone z łuski) pszono (Ms lp pszenie)
ziele byle
zielony zielony (M lm m-os zieleni
ziemia nieurodzajna płoń (ż, D lp płoni)
ziębić mier|zić (mierżę, mier|zi, mierżą, mier|zij, mier|ził, mierżenie)
zioło zioło (Ms lp ziele, D lp ziół)
ziomek ziemiak, ziemek
zjadać śniadać
zjazd sjem (D lp sejmu)
zjednoczenie jedziństwo
zjeść śnieść (śniem, śnie, śniedzą, śniadł, śniedli, śniedziony, śniedzienie)
złościć blenić, błonić
złowić jąć (imę, imie, imą, imij, jął, jęła, jęli, jęty, jęcie)
złożyć uroczyście przyrzeczenie ślubić
zły (moralnie) krzywy, lewy, szui (ż szuja)
zły duch bias (Ms lp biesie)
zmagać się bróć (borzę, borze, borzą, bórz, brół, bróła, bróli, brócie)
zmarkotnieć unyć (unyję, unyje, unyją, unyj, unył, unycie)
zmarły naw (m, D lp nawia)
zmartwić unawić (unawię, unawi, unawią, unaw, unawił, unawienie)
zmęczony mdły (f.kr. medł)
zmęczyć unawić (unawię, unawi, unawią, unaw, unawił, unawienie)
zmęczyć się zemdzieć (zemdzieje, zemdział)
zmierzać śpieć (śpieję, śpieje, śpieją, śpiej, śpiał, śpieli, śpienie)
zmierzch smierzk, później zmierzk
zmusić ubiedzić (ubiedzę, ubiedzi, ubiedzą, ubiedź, ubiedził, ubiedzenie)
zmuszać biedzić, nęcić, nucić
znać maczeć (maczeję, maczeje, maczeją, maczej, maczał, maczeli, maczany, maczenie)
znajdować obrzotać (obrzotam, obrzota)
znajdować się w czymś tarczeć
znak majak
znaleźć obrześć (obrzęcę, obrzęce, obrzęcz, obrzótł, obrzotła, obrzetli, obrzęcony, obrzęcenie), znajć (znajdę, znajdzie, znajdą, znajdź, znaszedł, znaszła, znaszli, znajdziony, znajdzienie ~ znajcie), znaleźć (znalazę, znalezie, znalazą, znaleź, znalazł, znalazła, znaleźli, znalezienie, znaleziony)
znienacka z nienadzka
znikać czeźć (czozę, czezie, czozą, czeź, czózł, czeźli, czezienie)
zniknąć sczoznąć (sczoznę, sczeźnie, sczozną, sczeźnij, sczoznął, sczoznęli, sczeźnięcie)
znużyć unawić (unawię, unawi, unawią, unaw, unawił, unawienie)
zobaczyć ochabić
zostać zapłodnionym (o jaju) ląc się (lęże się)
zrekompensować stratę żleść (żlodę, żledzie, żlódł, żlodła, żledli, żledzony, żledzenie)
zręczny chędogi, gorazdy
zrozumiały źrzeciedlny, później źreciedlny
zuchwały darny (M lm m-os dzierni), dar|zki (M lm m-os dzier|zcy)
zwątpić unyć (unyję, unyje, unyją, unyj, unył, unycie)
związek jedziństwo
zwierciadło ziercadło, zierkadło, zwierciadło (Ms lp zwierciedle)
zwierzę (dzikie) świerzep
zwierzę (pełzające) płóz (D lp płoza), sań (ż, D lp sani)
zwlekać mudzić (mudzę, mudzi, mudzą, mudź, mudził, mudzenie)
zwlekający zmudny (f.kr. zmudzien)
zwlekanie zmuda
zwłoki marlina, mierlina
zwycięski wicięski
zwycięzca wiciądz (D lp wiciądza lub wiciędza, D lm wiciędzy)
zwyciężyć pobiedzić (pobiedzę, pobiedzi, pobiedzą, pobiedź, pobiedził, pobiedzenie)
ździebełko ściebłko (D lm śćbłek)
ździebko (troszeczkę) ściebłko
źdźbło śćbło (D lm ściebł
źrebak orzyc, żrebię (D lp żrebięcia, D lm żrebiąt)
źrebię orzyc, żrebię (D lp żrebięcia, D lm żrebiąt)
źródło izwór (D lp izworu), zwór (D lp zworu), żardło (Ms lp żerdle), żródło (Ms lp żredle)
źródło kryjące się pod ziemią ponikiew (ż, D lp ponikwi)
żaba lągiew (ż, D lp lągwi)
żagiew (płonący kawał drewna) dziegiew (ż, D lp dziegwi), żegiew (ż, D lp żegwi)
żal mi kogoś luto mi jest
żar garn, skwar lub skwara
żarna żarnew (ż, D lp żarnwi), żarnów (m, D lp żarnowa)
żarzące się węgle (służące do rozpalania ognia) żarzewie
żarzyć się znieć (znieję, znieje, znieją, zniej, zniał, zniała, znieli, znienie)
żądza łaskardź (ż, D lp łaskardzi)
żbik steb (D lp stbia), stbik, później zdeb (D lp zdbia), zdbik
żebro rzebro, san
żegawka (pokrzywa Urtica urens) dziegawka, żegawka
żelazny grot (włóczni lub strzały) żeleźce
żelazny pręt żeleźce
żenić snębić
żleb żłób (D lp żłobu)
żłobić drożyć
żłób żłób (D lp żłobu)
żmija źmija
żmudny zmudny (f.kr. zmudzien)
żniwa żętwa
żołądek (potrawa) szczłądź (ż, D lp szczłędzi)
żołądek szczółw (ż, D lp szczółwi)
żona brata bratrzyna, złew (ż, D lp zełwi), zełwa, zołwa, zołwica
żona brata babki prawujna
żona brata dziadka prastryjna
żona brata matki wujna
żona brata męża jąć (ż, DCMs lp jęcierzy, B lp jęcierz, N lp jęcierzą, MBW lm jęcierze, D lm jęciór, C lm jęciorom, N lm jęciorami, Ms lm jęciorach), później jątrew (ż, D lp jątrwi)
żona brata ojca stryjna
żona brata żony szurzyna
żona syna (synowa) sncha, później snecha (D lm snech), błędnie jąć (ż, DCMs lp jęcierzy, B lp jęcierz, N lp jęcierzą, MBW lm jęcierze, D lm jęciór, C lm jęciorom, N lm jęciorami, Ms lm jęciorach), później jątrew (ż, D lp jątrwi)
żona wnuka prasnecha
żona żona (Ms lp żenie)
żółw żółew (ż, D lp żółwi)
żreć żreć (żrę, żre, żrą, żryj, żarł, żerli, żarty, żercie)
żubr ząbr (D lp zębra), także zubr
żuraw żóraw
żurawina klukiew (ż, D lp klukwi), żórawina
żwawy darny (M lm m-os dzierni), dar|zki (M lm m-os dzier|zcy)
życzliwość łaska
żyto reż (ż, D lp rży)
żywność pieróg (D lp pierogu)


Ramka nadrzędna