Wersja z 2017-11-03

Słownik poprawnej polszczyzny

Zebrał Grzegorz Jagodziński, autor internetowej gramatyki języka polskiego i kursu języka polskiego dla cudzoziemców. Skróty i symbole objaśniono tutaj.

A Ą B C Ć D E Ę F G H I J K L Ł M N Ń O Ó P Q R S Ś T U V W X Y Z Ź Ż

Hasła powiązane tematycznie

Najczęstsze błędy językowe i ortograficzne

UWAGA: mówienie o normach językowych, gramatyce normatywnej itd. rodzi szereg problemów. O niektórych z nich można przeczytać na stronie poświęconej polskiej ortografii. Zob. zwłaszcza głos językoznawcy w tej sprawie. Polecam także moją stronę na temat poprawności językowej i omówienie ogólnych błędów w SGJP i w WSPP.

Prezentowany tutaj słownik zawiera uwagi na temat wybranych zagadnień polskiej ortoepii i ortografii, zebrane w postaci haseł. Powodem jego opracowania były różnice występujące we współczesnych publikacjach normatywnych, wśród których wymienić należy przede wszystkim następujące pozycje:

Zalecenia normatywne znajdujące się w jednym dziele są często niezgodne z tym, co podają autorzy innego. Zdarza się nawet i tak, że w jednej publikacji udziela się wzajemnie sprzecznych rad poprawnościowych (zob. np. hasło ponad albo hasła dopóki i tak). Niebagatelnym problemem jest też nagminny fakt rozbieżności między publikowanymi normami a zwyczajami językowymi, określanymi ogólnie mianem uzusu.

Celem niniejszej publikacji internetowej jest zebranie tych rozbieżności i uświadomienie Czytelnikom ich istnienia. Odniesiono się także do szczegółowych pomysłów publikowanych na prywatnej witrynie internetowej miłośnika języka polskiego, Mirosława Nalezińskiego, a szereg zawartych tu uwag wprost powiela jego spostrzeżenia. Informacje na ten temat zebrano w odrębnym artykule.

Skróty nazw publikacji wyszczególniono tutaj. Zapis w nawiasach kwadratowych oznacza zawsze wymowę.


Uwagi

1. Autorzy SGJP utrzymują, że ich słownik obejmuje całość polskiego słownictwa. Okazuje się, że nie jest to prawdą.

2. Autorzy SGJP konsekwentnie stosują tezę o istnieniu w języku polskim większej ilości rodzajów niż trzy: męski, żeński i nijaki, znane z łaciny i greki, i utrwalone w szkolnej nauce. Należy ocenić to pozytywnie. Oto pełna lista używanych w SGJP dziewięciu rodzajów (podrodzajów) wraz z ich skrótami i cechami charakterystycznymi:

3. W SGJP konsekwentnie prezentowana jest kategoria deprecjatywności. Jest ona widoczna tylko w mianowniku (i wołaczu) liczby mnogiej rzeczowników rodzaju m1. Na przykład w odmianie rzeczownika chłop obok zwykłej, niedeprecjatywnej formy mianownika liczby mnogiej (ci) chłopi używana bywa forma deprecjatywna (te) chłopy. Formy te oznaczane są skrótowo M lm ndepr oraz M lm depr.


Ramka nadrzędna