Dystrybucja końcówek imion w ujęciu tabelarycznym

Część druga

Część poprzedniaPowrót do pierwszej strony

M D C B N Ms W lp – M D C B N Ms W lm

Uwaga: wszędzie poniżej termin „przym” oznacza także liczebniki i zaimki o odmianie przymiotnikowej (np. sam, wszystek, mój, nasz, jeden, pierwszy). Pozostałe zaimki pominięto ze względu na wyjątkowe końcówki występujące w ich odmianie.


Mianownik liczby mnogiej

Imiona męskoosobowe mają tu dwie formy: zwykłą, o odrębnych końcówkach, oraz nacechowaną, o końcówkach identycznych jak imiona niemęskoosobowe. Forma zwykła łączy się z rodzajem męskoosobowym przymiotników, zaimków, czasowników itp, np. ci dobrzy chłopi poszli. Forma nacechowana wymaga rodzaju niemęskoosobowego, np. te dobre chłopy poszły. Niektóre rzeczowniki praktycznie nie tworzą formy nacechowanej (np. ci chłopcy – te chłopce?), inne nie tworzą formy męskoosobowej (np. te karły – ci karli?). Przy braku formy męskoosobowej o przynależności do rodzaju męskoosobowego świadczy identyczność form dopełniacza i biernika liczby mnogiej (np. tych chłopców, tych karłów).

Niekiedy funkcjonują dwie odrębne formy męskoosobowe. Wówczas forma z końcówką ~owie ma bardziej dostojny, uroczysty charakter. Istnieją wtedy łącznie trzy formy mianownika liczby mnogiej, różniące się odcieniem znaczeniowym. Np. ci profesorowie (forma uroczysta) – ci profesorzy (forma zwykła) – te profesory (forma nacechowana: obraźliwa, kolokwialna, poetycka, „heroiczna”).

Formy męskoosobowe
~i liczne rzecz. m-os. kl. 1, 2, 4 sąsiedzi, poeci, Huculi, Włosi
przym. r. m-os. kl. 1, 2, 4, 6–10, część 11 (=11$) bosi, mali, cisi, tani, moi, głupi, sokoli, duzi, nasi
liczne rzecz. m-os. d. przym. kl. 1, 2, 4, 6–10 myśliwi, rozwiedzeni, biegli, bliźni
~y większość rzecz. m-os. kl. 3, 5 liderzy, psychiatrzy, Polacy, koledzy
niektóre rzecz. m-os. kl. 11 na ~c szewcy, jeńcy, chłopcy, starcy, łowcy
przym. rodz. m-os. kl. 3, 5, 11 starzy, drodzy, obcy, boży
wiele rzecz. m-os. dekl. przym. kl. 3, 5, 11 wikarzy, bliscy, służący
~e* rzecz. m-os. kl. 1 z M lp na ~in oraz 4 inne z M lp ~an Amerykanie, Słowianie; Cyganie, Hiszpanie, krajanie, zakrystianie
rzecz. m-os. kl. 6–11 lenie, zbóje, gapie, kowale, rodzice, wielmoże
~owie imiona, nazwiska, rzecz. m-os. z M lp na ~o, wiele innych Ariowie, Fredrowie, gauczowie, uczniowie
niektóre rzecz. m-os. dekl. przym. Lindowie, podstolowie, chorążowie
~a rzecz. m-os. brat, ksiądz, książę bracia, księża, książęta
~aj formy m-os. liczebników dwa, oba dwaj, obaj
~ej formy m-os. liczebników trzy, cztery trzej, czterej
~óch formy m-os. liczebnika dwa dwóch
~u formy m-os. wielu liczebników obu, pięciu, dziesięciu, stu, kilku, paru
~ech formy m-os. liczebników trzy, cztery trzech, czterech
~o rzecz. zbiorowe typu państwo państwo
Formy niemęskoosobowe
~y rzecz. męskie kl. 1–4 poety, Hucuły, lidery; woły, tury; mury, dachy; satelity
rzecz. nijakie oko, ucho oczy, uszy
rzecz. żeńskie kl. 1–4, 12 kobiety, szkoły, Węgry, muchy, Włochy, statuy
rzeczownik Niemcy (państwo) Niemcy
pewne rzecz. żeńskie spółgł. kl. 11 myszy, rzeczy
rzecz. m-os. dekl. przym. z M lp na ~e Lindy
liczebniki trzy, cztery trzy, cztery
~i rzecz. męskie kl. 5 Polaki, sługi; ptaki; brzegi
rzecz. m-nżyw. kl. 6: śmieć, dzień śmieci, dni
rzeczownik nijaki dziecko dzieci
rzecz. żeńskie kl. 5 apteki
pewne rzecz. ż spółgł. kl. 6–10 sieci, brwi, myśli
liczebniki 30, 40 trzydzieści, czterdzieści
~e* rzecz. męskie kl. 6–11 zbóje, lekarze; słonie, wije; szczawie, lokale; ekscelencje
rzeczownik żeński kl. 5 ręka ręce
rzecz. żeńskie kl. 6–11, 13 panie, lilie, opcje, ziemie, fale, idee, dłonie, noce
formy żeńskie liczebników dwa, oba dwie, obie
liczebniki 11–19, 200 jedenaście, dziewiętnaście, dwieście
~e** pewne rzecz. m-nżyw. kl. 1 (~ns) seanse
pewne rzecz. żeńskie kl. 1 (~nsa) szanse
przym. rodz. niemęskoosobowego wesołe, drogie, głupie, duże, moje, nasze
rzecz. dekl. przym. uczone; chodzone, złote; lute; młode; królowe
~a niekt. rzecz. m-os. z M lp na ~o oraz ksiądz, książę maestra, mikada, księża, książęta
rzeczownik m-nżyw. cud cuda
rzecz. nijakie słowa, imiona, cielęta, wota, akwaria
liczebniki dwa, oba, kilka, 20, 300, 400 dwa, oba, kilka, dwadzieścia, trzysta, czterysta
ZERO liczebniki 5–10, 50–90, 500–900 pięć, siedem, dziesięć, pięćdziesiąt, dziewięćset
~o liczebnik 100 sto
liczebnik parę parę

Dopełniacz liczby mnogiej
~ów większość rzecz. m-os. sąsiadów, poetów, Amerykanów, mościów
rzecz. m-os. dekl. przym. z M lp na ~e Lindów
rzecz. m-żyw. kl. 1–5, 7 kotów, wołów, turów, ptaków, duchów, wijów
niektóre rzecz. m-żyw. kl. 6, 11 misiów, Reksiów, rydzów, tasiemców
rzecz. m-nżyw. kl. 1–5, 7 sadów, murów, brzegów, dachów, gajów
niektóre rzecz. m-nżyw. kl. 6, 9, 10, 11 styczniów, brzusiów, korabiów, celów, owoców
niektóre rzecz. nijakie, w tym na ~um pysiów, wotów, akwariów
~i rzeczownik m-os. brat braci
niektóre rzecz. m-os. kl. 6, 7, 10 leni, ludzi, gości, złodziei, kowali, cieśli
rzecz. m-żyw. kl. 6, 9, 10 słoni, żółwi, rubli
rzecz. m-nżyw. kl. 6, 9, 10 tytoni, szczawi, lokali
niektóre rzecz. m-nżyw. kl. 7 pokoi
niektóre rzecz. nijakie dzieci, narzędzi, ślepi
niektóre rzecz. żeńskie kl. 6–10 bazi, zbroi, lilii, opcji, głębi, butli
rzecz. żeńskie kl. 12, 13 statui, idei
rzecz. żeńskie spółgł. kl. 6–10 osi, kolei, głębi, brwi, myśli
~y niektóre rzecz. m i n kl. 11 lekarzy, księży; węży, zajęcy; tysięcy; pnączy
niektóre rzecz. żeńskie samogł. kl. 11 sadzy
rzecz. żeńskie spółgł. kl. 11 nocy, myszy
ZERO niektóre rzecz. m-os. na ~in~ chrześcijan, Indian, parafian, Rosjan, Słowian
pewne rzecz. m-os. książąt, mężczyzn, przyjaciół, sług
większość rzecz. nijakich drzew, słów, imion, cieląt
większość rzecz. żeńskich kobiet, pań, ziem
~u rzecz. nijakie oko, ucho oczu, uszu
liczebniki dwa, oba, 5–400 dwu, obu, pięciu, szesnastu, stu, czterystu
~ych przym. kl. 1–4, 11 młodych, wesołych, starych, cichych, świeżych
rzecz. dekl. przym. kl. 1–4, 11 myśliwych; złotych; lutych; młodych; królowych
~ich przym. kl. 5–10 drogich, tanich, głupich, sokolich, moich
rzecz. m-os. dekl. przym. kl. 5–10 wojskich, bliźnich, rabbich, podstolich
~óch liczebnik dwa dwóch
~ech liczebniki trzy, cztery trzech, czterech
~a rzecz. zbiorowe typu państwo państwa

Celownik liczby mnogiej
~om większość rzecz. sąsiadom, sędziom, stołom, słowom, kobietom
rzecz. m-os. dekl. przym. z M lp na ~e Lindom
liczebnik dwa dwom
~ym przym. kl. 1–4, 11 młodym, wesołym, starym, cichym, świeżym
rzecz. dekl. przym. kl. 1–4, 11 myśliwym; złotym; lutym; młodym; królowym
~im przym. kl. 5–10 drogim, tanim, głupim, sokolim, moim
rzecz. dekl. przym. kl. 5–10 wojskim, bliźnim, effendim, rabbim, podstolim
~u liczebniki dwa, oba, 5–400 dwu, obu, pięciu, szesnastu, stu, czterystu
rzecz. zbiorowe typu państwo państwu
~óm liczebnik dwa dwóm
~em** liczebniki trzy, cztery trzem, czterem

Biernik liczby mnogiej
~ów większość rzecz. m-os. (=D) sąsiadów, poetów, Amerykanów, mościów
rzecz. m-os. dekl. przym. z M lp na ~e (=D) Lindów
~y niektóre rzecz. m-os. kl. 11 (=D) lekarzy, księży
rzecz. m-żyw. kl. 1–4 (=M) koty, woły, tury, duchy
rzecz. m-nżyw. kl. 1–4 (=M) sady, wały, mury, dachy
rzecz. nijakie oko, ucho (=M) oczy, uszy
rzecz. żeńskie kl. 1–4, 12 (=M) kobiety, Węgry, muchy, Włochy, statuy
rzeczownik Niemcy (=M) Niemcy
pewne rzecz. żeńskie spółgł. kl. 11 (=M) myszy, rzeczy
forma nm-os. liczebników trzy, cztery (=M) trzy, cztery
~i rzeczownik m-os. brat (=D) braci
niektóre rzecz. m-os. kl. 6, 7, 10 (=D) leni, ludzi, gości, złodziei, kowali, cieśli
rzecz. m-żyw. kl. 5 (=M) ptaki
rzecz. m-nżyw. kl. 5 (=M) brzegi
pewne rzecz. m-nżyw. kl. 6 (=M) śmieci, dni
rzeczownik nijaki dziecko (=M) dzieci
rzecz. żeńskie kl. 5 (=M) apteki
pewne rzecz. żeńskie spółgł. kl. 6–10 (=M) sieci, brwi, myśli
forma nm-os. liczebników 30, 40 (=M) trzydzieści, czterdzieści
ZERO niektóre rzecz. m-os. z M lp na ~in~ (=D) Rosjan, Słowian
pewne inne rzecz. m-os. (=D) książąt, mężczyzn, przyjaciół, sług
forma nm-os. liczeb. 5–10, 50–90, 500–900 (=M) pięć, siedem, dziesięć, pięćdziesiąt, dziewięćset
~e* rzecz. m-żyw. kl. 6–11 (=M) słonie, wije, żółwie, ruble, węże
rzecz. m-nżyw. kl. 6–11 (=M) tytonie, pokoje, szczawie, lokale, bagaże
rzeczownik żeński kl. 5 ręka (=M) ręce
rzecz. żeńskie kl. 6–11, 13 (=M) panie, szyje, lilie, fale, idee, głębie, noce
formy żeńskie liczebników dwa, oba (=M) dwie, obie
liczebniki 11–19, 200 (=M) jedenaście, dziewiętnaście, dwieście
~a rzeczownik m-nżyw. cud (=M) cuda
rzecz. nijakie (=M) słowa, imiona, cielęta, wota, akwaria
rodzaj nm-os. liczebników dwa, oba (=M) dwa, oba
formy nm-os. liczeb. dwa, oba, kilka, 20, 300, 400 (=M) dwa, oba, kilka, dwadzieścia, trzysta, czterysta
rzecz. zbiorowe typu państwo (=D) państwa
~ych przym. rodz. m-os. kl. 1–4, 11 (=D) młodych, wesołych, starych, cichych, świeżych
rzecz. m-os. dekl. przym. kl. 1–4, 11 (=D) myśliwych, biegłych, wikarych, służących
~ich przym. rodz. m-os. kl. 5–10 (=D) drogich, tanich, głupich, sokolich, moich
rzecz. m-os. dekl. przym. kl. 5–10 (=D) bliźnich, effendich, rabbich, podstolich
~e** pewne rzecz. m-nżyw. kl. 1 (=M) seanse
przym. rodz. niemęskoosobowego (=M) wesołe, drogie, głupie, duże, moje, nasze
rzecz. m-żyw. dekl. przym. (=M) chodzone, złote
rzeczownik m-nżyw. dekl. przym. luty (=M) lute
rzecz. nijakie dekl. przym. (=M) młode
rzecz. żeńskie dekl. przym. (=M) położne, królowe
~óch rodzaj m-os. liczebnika dwa (=D) dwóch
~u rodzaj m-os. liczebnika oba (=D) obu
formy m-os. liczebników 5–400 (=D) pięciu, dziesięciu, stu, trzystu
~ech rodzaj m-os. liczebników trzy, cztery (=D) trzech, czterech
~o liczebnik 100 (=M) sto
liczebnik parę (=M) parę

Narzędnik liczby mnogiej
~ami większość rzecz. sąsiadami, poetami, sędziami, kotami
rzecz. m-os. dekl. przym. z M lp na ~e Lindami
~mi niektóre rzecz. m-os. braćmi, gośćmi, księżmi, ludźmi, przyjaciółmi
rzeczownik m-żyw. koń końmi
rzecz. m-nżyw. liść, pieniądz liśćmi, pieniędzmi
rzeczownik nijaki dziecko dziećmi
rzecz. żeńskie dłoń, kość dłońmi, kośćmi
~y specjalna forma pewnych rzecz. m i n laty
~yma oboczna forma rzecz. oko, ucho oczyma, uszyma
~oma oboczna forma rzeczownika ręka rękoma
liczebniki dwa, oba, 5–400 dwoma, oboma, pięcioma, szesnastoma, stoma
~ymi przym. kl. 1–4, 11 młodymi, wesołymi, starymi, cichymi, świeżymi
rzecz. dekl. przym. kl. 1–4, 11 biegłymi; złotymi; lutymi; młodymi; królowymi
~imi przym. kl. 5–10 drogimi, tanimi, głupimi, sokolimi, moimi
rzecz. m-os. dekl. przym. kl. 5–10 wojskimi, bliźnimi, rabbimi, podstolimi
~ema* rodzaj żeński liczebników dwa, oba dwiema, obiema
~ema** liczebniki trzy, cztery trzema, czterema
~u liczebniki dwa, oba, 5–400 dwu, obu, pięciu, szesnastu, stu, czterystu
~em** rzecz. zbiorowe typu państwo państwem

Miejscownik liczby mnogiej
~ach większość rzecz. sąsiadach, poetach, sędziach, kotach
rzecz. m-os. dekl. przym. z M lp na ~e Lindach
~ech* wyjątkowo rzecz. Niemcy, Węgry, Włochy Niemczech, Węgrzech, Włoszech
~ych przym. kl. 1–4, 11 (=D) młodych, wesołych, starych, cichych, świeżych
rzecz. dekl. przym. kl. 1–4, 11 (=D) myśliwych; złotych; lutych; młodych; królowych
~ich przym. kl. 5–10 (=D) drogich, tanich, głupich, sokolich, moich
rzecz. m-os. dekl. przym. kl. 5–10 (=D) wojskich, effendich, rabbich, podstolich
~óch liczebnik dwa (=D) dwóch
~u liczebniki dwa, oba, 5–400 (=D) dwu, obu, pięciu, szesnastu, stu, czterystu
~ech** liczebniki trzy, cztery (=D) trzech, czterech
~e* rzecz. zbiorowe typu państwo państwie

Wołacz liczby mnogiej
Forma W lm jest zawsze równa formie mianownika liczby mnogiej.

UWAGA!
Przed końcówkami ~e*, ~ech*, ~ema* zachodzą wymiany spółgłosek (czasami także samogłosek).
Przed końcówkami ~e**, ~ego**, ~ej**, ~emu**, ~em** nie ma wymian, z wyjątkiem wymiany k, g : ki, gi.


Ciąg dalszy: dyskusja


Strona głównaGramatyka polska

2008-02-21