Użycie czasów i aspektów

Część poprzedniaPowrót do pierwszej strony

Spis treści

  1. Kategoria aspektu
  2. Kategoria czasu

Kategoria aspektu

Kategoria aspektu jest charakterystyczną cechą języków słowiańskich i jest trudna dla nie-Słowian. Warto wiedzieć, że kategoria aspektu istnieje również np. w języku angielskim, choć polskie aspekty są zupełnie inne niż angielskie.

Podobnie jak w innych językach słowiańskich, w języku polskim istnieje aspekt niedokonany (pisał, pisze, będzie pisał) i dokonany (napisał, napisze). W języku angielskim występują 4 aspekty: neutralny (he writes), dokonany (he has written), ciągły (he is writing), i dokonany ciągły (he has been writing). Mimo tej samej polskiej nazwy angielski aspekt dokonany nie odpowiada polskiemu.

Zróżnicowanie aspektowe wykazują:

Następujące formy są tylko niedokonane:

Następujące formy są tylko dokonane:

Powyższa lista nie jest kompletna, gdyż nie obejmuje form nieosobowych z się (pisało się, napisało się, będzie się pisało = będzie się pisać, napisze się, pisałoby się, napisałoby się, byłoby się pisało, byłoby się napisało; pisze się), form strony zwrotnej i biernej.

Czasowniki niedokonane oznaczają:

Czasowniki dokonane oznaczają:

Jak widać z powyższego zestawienia, stany i czynności trwające przez pewien czas mogą być wyrażone zarówno przy pomocy czasowników niedokonanych, jak i dokonanych, dość często bez większej różnicy: cały dzień leżał w łóżku znaczy niemal to samo, co cały dzień przeleżał w łóżku.

Na ogół dany czasownik ma tylko jeden, określony aspekt, albo niedokonany, albo dokonany. Istnieją jednak czasowniki:

Uwaga: ponieważ kategoria aspektu jest związana z kategorią czasu, dużą pomocą dla uczących się polskiego w opanowaniu kategorii aspektu może być zamieszczone poniżej zestawienie odpowiedników czasów polskich i angielskich.

Kategoria czasu

ramka w nowym oknie



Ciąg dalszy


Strona głównaGramatyka polska

2008-02-21