Jzyk pnocnosowiaski

Uwagi oglne

Fonetyka i fonologia

Alfabet

Alfabet skada si z 53 liter. Kada z liter traktowana jest jako odrbna litera alfabetu. Ustalono nastpujc kolejno liter:

A, , Å, , , B, C, , , D, E, , , F, G, H, I, , J, K, L, , , M, N, , , O, , , , P, R, , , S, , , T, U, , , , V, X, Y, , Z, , , Ʒ, Ʒ́, Ǯ

Pisownia jest niemal fonetyczna, w kadym razie umoliwia jednoznaczne odczytanie wyrazu i jego jednoznaczny zapis na podstawie wymowy.

Samogoski

  przednie centralne
niezaokrglone
tylne
niezaokrglone zaokrglone niezaokrglone zaokrglone
wysokie napite  
nienapite i y   u
rednie napite    
nienapite e o
niskie     a å

Uwagi:

Spgoski

  wargowe zbowe dzisowe zadzisowe podniebienne tylnojzykowe krtaniowe
zwarte p, b t, d, c, ʒ , ǯ , ʒ́   k, g  
szczelinowe f, v s, z , ,   x h
nosowe m n      
pynne   l, r, , j    

Uwagi:

Akcent

Akcent pada zawsze na pierwsz sylab wyrazu. vjesk nie zachowa ladw dawnego miejsca akcentu lub dawnych intonacji.

Pochodzenie samogosek

prajzyk *i *y *u *e *o * *a *
pozycja saba bez przegosu i y u 0 0 e o a
przegos 1                  
przegos 2           o   a      
pozycja mocna bez przegosu å
przegos 1                  
przegos 2               å  

Uwagi:

Pochodzenie spgosek

prajzyk *p *b *xv *v *m *t *d *s *z *n *r *l *j * * *k *g *x
pozycja przed *y, *u, *ъ, *o, *a, *ǫ p b f v m t d s z n r h       k g x
pozycja przed *i, *ь, *e, *, * p, pj b, bj f, fj v, vj m, mj ʒ́ l j ǯ k, kj g, gj x, xj
poczenie z *j p b f v m c ʒ         ǯ

Uwagi:

Morfologia

W jzyku vjesk wystpuj czci mowy odmienne i nieodmienne. Odmienne s rzeczowniki, rodzajniki, przymiotniki, liczebniki, zaimki, czasowniki.

Rzeczowniki

W odmianie rzeczownikw wystpuje 9 przypadkw (nom. – mianownik, gen. – dopeniacz, prt. – przypadek czstkowy, dat. – celownik, acc. – biernik, ins. – narzdnik, prp. – przypadek przyimkowy, loc. – miejscownik, voc. – woacz) i 3 liczby (sg. – pojedyncza, pl. – mnoga, du. – podwjna). W zalenoci od typu odmiany, rodzaju rzeczownika, liczby itd, niektre przypadki maj identyczn posta.

Odmiana zaley od rodzaju i typu deklinacji. Wyrniamy 3 rodzaje: mski (m), eski (f) i nijaki (n), przy czym w obrbie rodzaju mskiego i eskiego wyrniamy rodzaje: osobowy (1), ywotny (2) i nieywotny (3). Np. symbol f2 oznacza rodzaj esko-ywotny.

Rzeczowniki osobowe (m1 i f1) maj zawsze acc.pl. = gen.pl., wszystkie pozostae maj acc.pl. = nom.pl. Rzeczowniki rodzajw m3 i n maj acc.sg. = nom.sg. Pozostae rodzaje rni si szczegami odmiany i doborem kocwek. W porwnaniu do stanu prasowiaskiego zmniejszone zostay rnice midzy odmian mikk i tward, czciowo wskutek rozwoju fonetycznego, czciowo w drodze zmian analogicznych (np. kocwka dat.pl. zaley tylko od rodzaju gramatycznego, nie od typu odmiany).

rodzaj m1 m1 m1 m2 m2 m3 m3 m3 m3
nom.sg. jrb sn g vjlk kom ld p kamu
gen.sg. jorba syna gi vjlka kma lada paa pi kamjee
prt.sg. jorbu synu gi vjlku kmu ladu pau pi kamjee
dat.sg. jorbvi synvi gi vjlkvi kmovi ladvi paovi pi kamjei
acc.sg. jorba syna gi vjlka kma ld p kamj
ins.sg. jorbm synm gm vjlkm kmm ladm pam pm kamjem
prp.sg. jerbj synu gi vjlkj kma lʒ́ paa pi kamjee
loc.sg. jorbu synu gi vjlku kmu lʒ́ pau pi kamjee
voc.sg. jerbje synu gi vjlo kmo lʒ́e pau pi kamu
nom. voc.pl. jerbi synovje gje vjlki kmy lady pay påje kamjee
gen.pl. jorbv synv gj vjlkv kmv ladv pav pj kamjonv
prt.pl. jorb synv gi vjlk kom ld p pi kamjn
dat.pl. jorbm synm gm vjlkm kmm ladm pam pm kamjem
acc.pl. jorbv synv gj vjlki kmy lady pay påje kamjee
ins.pl. jorbu snmi gmi vjlky kmy lady pay påmi kamjmi
prp. loc.pl. jerbjx synx gx vjlkjx kmx lʒ́x pax px kamjex
nom. acc. voc.du. jorba syny gi vjlka kma lada paa pi kamjei
gen. prt. prp. loc.du. jorbu synovu gj vjlku kmu ladu pau påj kamjonu
dat. ins.du. jorboma snma gma vjlkoma kmoma ladoma paoma påma kamjma

rodzaj f1 f1 f1 f2 f3 f3 f3 f3
nom.sg. pay mai fjekry korva rka mjeʒa da k
gen.sg. pay maee fjekrvje korvu rky mjeʒy dy ki
prt.sg. pay maee fjekrvje korvu rky mjeʒy dy ki
dat.sg. paa maei fjekrvi korvj rkj mjeʒ da ki
acc.sg. pa ma fjekrv korv rk mjeʒ d k
ins.sg. paoj maj fjekrvj korvj rkj mjeʒj doj kj
prp.sg. paa maei fjekrvje korvj rkj mjeʒ da ki
loc.sg. paa maei fjekrvje korvj rkj mjeʒ da ki
voc.sg. pao mai fjekry korvo rko mjeʒ do ki
nom. voc.pl. pay maei fjekrvi korvu rky mjeʒy dy ki
gen.pl. p mar fjekrv krv råk mjʒ d kj
prt.pl. p mar fjekrv krv råk mjʒ d kj
dat.pl. pam maem fjekrvm korvm rkm mjeʒm dm km
acc.pl. p maei fjekrvi korvu rky mjeʒy dy ki
ins.pl. paami mami fjekrvami korvami rkami mjeʒami dami kmi
prp. loc.pl. pax maex fjekrvx korvx rkx mjeʒx dx kx
nom. acc. voc.du. paa maei fjekrvi korvj rkj mjeʒ da ki
gen. prt. prp. loc.du. pau maoru fjekrvu korvu rku mjeʒ du kj
dat. ins.du. paama mama fjekrvama korvama rkama mjeʒama dama kma

rodzaj n n n n n
nom.sg. jgo oǯo jimj jerbj sovo
gen.sg. jga oǯa jimjee jerbje sovjee
prt.sg. jga oǯa jimjee jerbje sovjee
dat.sg. jgu oǯu jimjei jerbji sovjei
acc.sg. jgo oǯo jimj jerbj sovo
ins.sg. jgm oǯm jimjem jerbjm sovjem
prp.sg. jgj oǯa jimjee jerbje sovjee
loc.sg. jgu oǯu jimjee jerbje sovjee
voc.sg. jgo oǯo jimj jerbj sovo
nom. voc.pl. jga oǯa jimjona jerbjta sovjosa
gen.pl. jg ǯ jimjn jerbjåt sovjs
prt.pl. jg ǯ jimjn jerbjåt sovjs
dat.pl. jgm oǯm jimjem jerbjm sovjem
acc.pl. jga oǯa jimjona jerbjta sovjosa
ins.pl. jgy oǯy jimjony jerbjty sovjosy
prp. loc.pl. jgjx oǯx jimjex jerbjx sovjex
nom. acc. voc.du. jgj oǯa jimje jerbj sovje
gen. prt. prp. loc.du. jgu oǯu jimjonu jerbjtu sovjosu
dat. ins.du. jgoma oǯoma jimjma jerbjma sovjma

Odmian kamu, mai, fjekry, jimj, jerbj, sovo okrela si jako typ spgoskowy. Istnieje szereg innych rzeczownikw odmieniajcych si wedug tego typu, lecz niemajcych waciwej formy nom. voc.sg., ktr zastpuj form utworzon wedug innego typu odmiany lub form acc, np. ʒ́, ʒ́e, ʒ́i. Czasami istniej dwa rwnolege paradygmaty, np. nog, gen.sg. nki (jak ) i noke.

Rodzajniki i zaimki rodzajowe

rodzaj m n f m n f m n f m n f
nom. voc.sg. jn, j je ja vv vovo vova tn, t to ta vn vono vona
gen. prt.sg. jego jej vovogo vovoj togo toj vonogo vonoj
dat.sg. jemu jeji vovomu vovji tomu tji vonomu vonji
acc.sg. jn, j, jego je j vv, vovogo vovo vov tn, t, togo to t vn, vonogo vono von
ins.sg. jm jej vovjm vovj m tj vom vonj
prp. loc.sg. jm jeji vovm vovji tm tji vonm vonji
nom. voc.pl. ji ja j vvi, vovy vova vovy i, ty ta ty vi, vony vona vony
gen. prt.pl. jx vovjx x vox
dat.pl. jm vovjm m vom
acc.pl. ji, jx ja j, jx vovy, vovjx vova vovy, vovjx ty, x ta ty, x vony, vox vona vony, vox
ins.pl. jimi vovjmi     mi vomi    
prp. loc.pl. jx vovjx x vox
nom. acc. voc.du. ja j vova vovj ta vona vo
gen. prt. prp. loc.du. jej vovj tj vonj
dat. ins.du. jima vovjma ma voma

Uwagi:

Przymiotniki

a

Zaimki

a

Liczebniki

a

Czasowniki

a

Sownik

B

C

D

F

G

H

J

K

L

M

N

P

R

S

T

V

Z

Ʒ́

Ǯ